Geography UPPCS TEST 1 Notes
Table of Contents
เคฏเคฎुเคจा เคจเคฆी เคธे เคुเคก़े เคธเคญी เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคคเคฅ्เคฏ เคเคฆ्เคเคฎ เคธे เคฒेเคเคฐ เคธंเคเคฎ เคคเค เค्เคฐเคฎเคฌเคฆ्เคง (Chronological Order) เคคเคฐीเคे เคธे เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคนैं।
1. เคเคฆ्เคเคฎ เคเคฐ เคชเคฐ्เคตเคคीเคฏ เค्เคทेเคค्เคฐ (เคเคค्เคคเคฐाเคंเคก เคเคฐ เคนिเคฎाเคเคฒ)
เคฏเคน เคจเคฆी เคा เคถुเคฐुเคเคคी เคธเคซเคฐ เคนै เคเคนां เคฏเคน เคชเคนाเคก़ों เคธे เคนोเคเคฐ เคฌเคนเคคी เคนै।
เคเคฆ्เคเคฎ (Source): เคเคค्เคคเคฐाเคंเคก เคे เคเคค्เคคเคฐเคाเคถी เคिเคฒे เคฎें เคฒोเค เคฐ เคนिเคฎाเคฒเคฏ เคी เคฌंเคฆเคฐเคชूंเค เคोเคी เคे เคฆเค्เคทिเคฃ-เคชเคถ्เคिเคฎी เคขเคฒाเคจ เคชเคฐ เคธ्เคฅिเคค เคฏเคฎुเคจोเคค्เคฐी เค्เคฒेเคถिเคฏเคฐ (เคंเคाเค เคฒเคเคญเค 6,387 เคฎीเคเคฐ) เคธे เคนोเคคा เคนै।
เคเคทिเคंเคा เคเคฐ เคนเคจुเคฎाเคจเคंเคा: เคฏเคน เคชเคนाเคก़ों เคฎें เคฏเคฎुเคจा เคธे เคฎिเคฒเคจे เคตाเคฒी เคถुเคฐुเคเคคी เคोเคी เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆिเคฏां เคนैं।
เคोंเคธ เคจเคฆी เคा เคธंเคเคฎ (Tons Confluence): เคฆेเคนเคฐाเคฆूเคจ เคे เคชाเคธ เคाเคฒเคธी เคฎें เคोंเคธ เคจเคฆी (เคฏเคฎुเคจा เคी เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ी เคนिเคฎाเคฒเคฏी เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी) เคเคธเคฎें เคฎिเคฒเคคी เคนै। เคเคธ เคธ्เคฅाเคจ เคชเคฐ เคोंเคธ เคจเคฆी เคฎें เคฏเคฎुเคจा เคธे เคญी เค เคงिเค เคชाเคจी เคนोเคคा เคนै।
เคฎैเคฆाเคจों เคฎें เคช्เคฐเคตेเคถ: เคฏเคฎुเคจा เคจเคฆी เคกाเคเคชเคค्เคฅเคฐ (เคเคค्เคคเคฐाเคंเคก) เคे เคชाเคธ เคชเคนाเคก़ों เคो เคोเคก़เคเคฐ เคฎैเคฆाเคจी เคเคฒाเคे เคฎें เคช्เคฐเคตेเคถ เคเคฐเคคी เคนै।
2. เคฎเคง्เคฏ เค्เคทेเคค्เคฐ (เคนเคฐिเคฏाเคฃा เคเคฐ เคฆिเคฒ्เคฒी)
เคเคธ เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคจเคฆी เคा เคชाเคจी เคธिंเคाเค เคे เคฒिเค เคจिเคाเคฒा เคाเคคा เคนै เคเคฐ เคฏเคน เคญाเคฐी เคช्เคฐเคฆूเคทเคฃ เคा เคธाเคฎเคจा เคเคฐเคคी เคนै।
เคนเคฅเคจीเคुंเคก เคฌैเคฐाเค: เคนเคฐिเคฏाเคฃा เคे เคฏเคฎुเคจाเคจเคเคฐ เคिเคฒे เคฎें เคธ्เคฅिเคค เคนै। เคฏเคนीं เคธे 'เคชเคถ्เคिเคฎी เคฏเคฎुเคจा เคจเคนเคฐ' เคเคฐ 'เคชूเคฐ्เคตी เคฏเคฎुเคจा เคจเคนเคฐ' เคฎें เคชाเคจी เคฎोเคก़ा เคाเคคा เคนै। (เคเคธเคจे เคชुเคฐाเคจे เคคाเคेเคตाเคฒा เคฌैเคฐाเค เคी เคเคเคน เคฒी เคนै)।
เคธीเคฎा เคจिเคฐ्เคงाเคฐเคฃ: เคฏเคน เคจเคฆी เคนเคฐिเคฏाเคฃा เคเคฐ เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคฌीเค เคเค เคช्เคฐाเคृเคคिเค เคธीเคฎा เคฌเคจाเคคी เคนै।
เคฆिเคฒ्เคฒी เคฎें เคช्เคฐเคตेเคถ: เคฏเคน เคชเคฒ्เคฒा เคांเคต เคे เคชाเคธ เคฆिเคฒ्เคฒी เคฎें เคช्เคฐเคตेเคถ เคเคฐเคคी เคนै। เคตเคीเคฐाเคฌाเคฆ เคธे เคเคเคฒा เคคเค เคा 22 เคिเคฎी เคा เคนिเคธ्เคธा เคเคธ เคจเคฆी เคा เคธเคฌเคธे เคช्เคฐเคฆूเคทिเคค เคนिเคธ्เคธा เคนै।
เคเคเคฒा เคฌैเคฐाเค: เคฆिเคฒ्เคฒी เคฎें เคธ्เคฅिเคค เคนै, เคเคนां เคธे เคธिंเคाเค เคे เคฒिเค เคเคเคฐा เคจเคนเคฐ เคจिเคाเคฒी เคเค เคนै।
เคนिंเคกเคจ เคจเคฆी เคा เคธंเคเคฎ: เคนिंเคกเคจ เคจเคฆी (เคฌाเคं เคคเค เคी เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी) เคจोเคเคกा (เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ) เคे เคชाเคธ เคฏเคฎुเคจा เคฎें เคฎिเคฒเคคी เคนै।
3. เคจिเคเคฒा เค्เคทेเคค्เคฐ (เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคเคฐ เคช्เคฐाเคฏเคฆ्เคตीเคชीเคฏ เคจเคฆिเคฏां)
เคเคธ เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคฎाเคฒเคตा เคชเค ाเคฐ เคเคฐ เคตिंเคง्เคฏ เคชเคฐ्เคตเคคเคฎाเคฒा เคธे เคเคจे เคตाเคฒी เคฌเคก़ी เคจเคฆिเคฏां เคฏเคฎुเคจा เคो เคชुเคจเคฐ्เคीเคตिเคค เคเคฐเคคी เคนैं।
เคฎเคฅुเคฐा เคเคฐ เคเคเคฐा: เคจเคฆी เคเคจ เคเคคिเคนाเคธिเค เคถเคนเคฐों เคธे เคนोเคเคฐ เคुเคเคฐเคคी เคนै। เคคाเคเคฎเคนเคฒ เคเคฐ เคเคเคฐा เคिเคฒा เคเคธी เคे เคคเค เคชเคฐ เคธ्เคฅिเคค เคนैं।
เคंเคฌเคฒ เคจเคฆी (Chambal River): เคฏเคฎुเคจा เคी เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ी เคเคฐ เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी เคเคाเคตा เคिเคฒे (UP) เคे เคชाเคธ เคฆाเคं เคคเค เคชเคฐ เคเคเคฐ เคฎिเคฒเคคी เคนै।
เคตिเคถेเคท เคคเคฅ्เคฏ: เคंเคฌเคฒ เคจเคฆी เค เคชเคจे เคฌीเคนเคก़ों (Ravines/Badlands) เคे เคฒिเค เคाเคจी เคाเคคी เคนै।
เคธिंเคง เคจเคฆी (Sindh River): เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคฎाเคฒเคตा เคชเค ाเคฐ เคธे เคจिเคเคฒเคจे เคตाเคฒी เคฏเคน เคจเคฆी เคाเคฒौเคจ เคिเคฒे (UP) เคฎें เคฏเคฎुเคจा เคธे เคฎिเคฒเคคी เคนै।
เคฌेเคคเคตा เคจเคฆी (Betwa River): เคตिंเคง्เคฏ เคถ्เคฐेเคฃी (MP) เคธे เคจिเคเคฒเคจे เคตाเคฒी เคฏเคน เคจเคฆी เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคนเคฎीเคฐเคชुเคฐ เคे เคชाเคธ เคฏเคฎुเคจा เคฎें เคฎिเคฒเคคी เคนै।
เคตिเคถेเคท เคคเคฅ्เคฏ: เคเคธ เคจเคฆी เคชเคฐ เคฎाเคคाเคीเคฒा เคฌांเคง เคเคฐ เคฐाเคเคाเค เคฌांเคง เคฌเคจे เคนैं।
เคेเคจ เคจเคฆी (Ken River): เคตिंเคง्เคฏ เคชเคนाเคก़िเคฏों (MP) เคธे เคจिเคเคฒเคจे เคตाเคฒी เคฏเคน เคฏเคฎुเคจा เคी เค ंเคคिเคฎ เคฌเคก़ी เคฆเค्เคทिเคฃ/เคฆाเคं เคคเค เคी เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी เคนै, เคो เคฌांเคฆा เคिเคฒे (UP) เคे เคिเคฒ्เคฒा เคจाเคฎเค เคธ्เคฅाเคจ เคชเคฐ เคฎिเคฒเคคी เคนै।
เคตिเคถेเคท เคคเคฅ्เคฏ: เคฏเคน เคจเคฆी เคชเคจ्เคจा เคाเคเคเคฐ เคฐिเคเคฐ्เคต เคธे เคนोเคเคฐ เคुเคเคฐเคคी เคนै।
4. เคธंเคเคฎ (เค ंเคคिเคฎ เคเคฐเคฃ)
เคฏเคน เคจเคฆी เคे เคธ्เคตเคคंเคค्เคฐ เคธเคซเคฐ เคा เค ंเคค เคนै।
เคธเคฎाเคช्เคคि (Mouth): เคฏเคฎुเคจा เคจเคฆी เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคช्เคฐเคฏाเคเคฐाเค (เคชुเคฐाเคจा เคจाเคฎ เคเคฒाเคนाเคฌाเคฆ) เคฎें เคंเคा เคจเคฆी เคฎें เคตिเคฒीเคจ เคนो เคाเคคी เคนै।
เคค्เคฐिเคตेเคฃी เคธंเคเคฎ: เคเคธ เคธ्เคฅाเคจ เคो เคंเคा, เคฏเคฎुเคจा เคเคฐ เคชौเคฐाเคฃिเค (เค เคฆृเคถ्เคฏ) เคธเคฐเคธ्เคตเคคी เคा เคฎिเคฒเคจ เคธ्เคฅเคฒ เคฎाเคจा เคाเคคा เคนै, เคเคนां เคนเคฐ 12 เคธाเคฒ เคฎें เคुंเคญ เคฎेเคฒा เคเคฏोเคिเคค เคนोเคคा เคนै।
(Quick Revision Table)
✅
เคฏเคฎुเคจा เคจเคฆी เคเคค्เคคเคฐाเคंเคก เคे เคฏเคฎुเคจोเคค्เคฐी เค्เคฒेเคถिเคฏเคฐ เคธे เคจिเคเคฒเคเคฐ 1,376 เคिเคฎी เคा เคธเคซเคฐ เคคเคฏ เคเคฐเคคी เคนै। เคชเคนाเคก़ों เคธे เคเคคเคฐเคเคฐ เคฏเคน เคนเคฐिเคฏाเคฃा, เคฆिเคฒ्เคฒी เคเคฐ เคฏूเคชी เคे เคฎैเคฆाเคจों เคฎें เคฌเคนเคคी เคนै, เคเคนां เคเคธเคฎें เคोंเคธ, เคंเคฌเคฒ, เคฌेเคคเคตा เคเคฐ เคेเคจ เคैเคธी เคจเคฆिเคฏां เคฎिเคฒเคคी เคนैं। เค ंเคค เคฎें, เคฏเคน เคช्เคฐเคฏाเคเคฐाเค (เคค्เคฐिเคตेเคฃी เคธंเคเคฎ) เคชเคฐ เคंเคा เคจเคฆी เคฎें เคฎिเคฒ เคाเคคी เคนै।
1. เคช्เคฐिเคฒिเคฎ्เคธ เคตिเคถेเคท: เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆिเคฏों เคा เค्เคฐเคฎ (เคชเคถ्เคिเคฎ เคธे เคชूเคฐ्เคต)
เคชเคฐीเค्เคทा เคฎें เค เค्เคธเคฐ เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆिเคฏों เคो เค्เคฐเคฎ เคธे เคฒเคाเคจे เคे เคฒिเค เคชूเคा เคाเคคा เคนै:
เคฆाเคं เคคเค (Right Bank) เคी เคช्เคฐเคฎुเค เคจเคฆिเคฏों เคा เค्เคฐเคฎ (เคชเคถ्เคिเคฎ เคธे เคชूเคฐ्เคต): เคंเคฌเคฒ → เคธिंเคง → เคฌेเคคเคตा → เคेเคจ।
เคฌाเคं เคคเค (Left Bank) เคी เคช्เคฐเคฎुเค เคจเคฆिเคฏों เคा เค्เคฐเคฎ (เคเคค्เคคเคฐ เคธे เคฆเค्เคทिเคฃ/เคชूเคฐ्เคต): เคोंเคธ → เคเคธเคจ → เคนिंเคกเคจ।
2. เคฐाเคท्เค्เคฐीเคฏ เคเคฒเคฎाเคฐ्เค (National Waterway)
NW-110: เคฏเคฎुเคจा เคจเคฆी เคो เคฐाเคท्เค्เคฐीเคฏ เคเคฒเคฎाเคฐ्เค เคธंเค्เคฏा 110 เคोเคทिเคค เคिเคฏा เคเคฏा เคนै। เคฏเคน เคฆिเคฒ्เคฒी (เคเคเคฒा) เคธे เคช्เคฐเคฏाเคเคฐाเค (เคธंเคเคฎ) เคคเค เคฒเคเคญเค 1089 เคिเคฎी เคฒंเคฌा เคนै।
3. เคชเคฐ्เคฏाเคตเคฐเคฃ เคเคฐ เคैเคต เคตिเคตिเคงเคคा (Biodiversity Facts)
เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคा 'เคฒिเคตिंเค เคंเคिเคी' (เคीเคตिเคค เคเคाเค) เคा เคฆเคฐ्เคा: เคเคค्เคคเคฐाเคंเคก เคนाเคเคोเคฐ्เค เคจे 2017 เคฎें เคंเคा เคเคฐ เคฏเคฎुเคจा เคो เคเค 'เคीเคตिเคค เคฎाเคจเคต' (Living Entity) เคे เคธเคฎाเคจ เคाเคจूเคจी เค เคงिเคाเคฐ เคฆिเค เคฅे (เคนाเคฒांเคि เคฌाเคฆ เคฎें เคธुเคช्เคฐीเคฎ เคोเคฐ्เค เคจे เคเคธ เคชเคฐ เคฐोเค เคฒเคा เคฆी เคฅी)।
เคเคก़िเคฏाเคฒ เคเคฐ เคธोंเคธ (เคंเคा เคกॉเคฒ्เคซिเคจ): เคฏเคฎुเคจा เคी เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी เคंเคฌเคฒ เคญाเคฐเคค เคฎें 'เคเคก़िเคฏाเคฒ' (Gharial) เคे เคธंเคฐเค्เคทเคฃ เคा เคธเคฌเคธे เคฌเคก़ा เคेंเคฆ्เคฐ เคนै। เคฏเคฎुเคจा เคे เคจिเคเคฒे เคนिเคธ्เคธे (เคช्เคฐเคฏाเคเคฐाเค เคे เคชाเคธ) เคฎें เคंเคा เคกॉเคฒ्เคซिเคจ เคญी เคชाเค เคाเคคी เคนै।
เค เคฎोเคจिเคฏा เคธ्เคชाเคเค (Ammonia Spike): เคฆिเคฒ्เคฒी เคฎें เคธเคฐ्เคฆिเคฏों เคे เคธเคฎเคฏ เค เค्เคธเคฐ เคฏเคฎुเคจा เคे เคชाเคจी เคฎें เค เคฎोเคจिเคฏा เคा เคธ्เคคเคฐ เค เคाเคจเค เคฌเคนुเคค เคฌเคข़ เคाเคคा เคนै, เคिเคธเคธे เคฆिเคฒ्เคฒी เคเคฒ เคฌोเคฐ्เคก เคो เคตाเคเคฐ เค्เคฐीเคเคฎेंเค เคช्เคฒांเค เคฌंเคฆ เคเคฐเคจे เคชเคก़เคคे เคนैं। เคฏเคน เคช्เคฐिเคฒिเคฎ्เคธ เคे เคฒिเค เคเค เคฌเคก़ा เคฌเคฐ्เคจिंเค เคॉเคชिเค เคฐเคนเคคा เคนै।
4. เคฏเคฎुเคจा เคธे เคुเคก़ी เคช्เคฐเคฎुเค เคจเคนเคฐें (Canals)
เคชเคถ्เคिเคฎी เคฏเคฎुเคจा เคจเคนเคฐ (Western Yamuna Canal): เคฏเคน เคนเคฐिเคฏाเคฃा เคे เคนเคฅเคจीเคुंเคก เคฌैเคฐाเค เคธे เคจिเคเคฒเคคी เคนै เคเคฐ เคนเคฐिเคฏाเคฃा เคे เค เคงिเคांเคถ เคนिเคธ्เคธों เคฎें เคธिंเคाเค เคเคฐเคคी เคนै। เคฏเคน เคฏเคฎुเคจा เคी เคธเคฌเคธे เคชुเคฐाเคจी เคจเคนเคฐों เคฎें เคธे เคเค เคนै (เคเคธे เคชเคนเคฒी เคฌाเคฐ เคซिเคฐोเค เคถाเคน เคคुเคเคฒเค เคจे เคฌเคจเคตाเคฏा เคฅा)।
เคชूเคฐ्เคตी เคฏเคฎुเคจा เคจเคนเคฐ (Eastern Yamuna Canal): เคฏเคน เคญी เคนเคฅเคจीเคुंเคก เคธे เคจिเคเคฒเคคी เคนै เคเคฐ เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคธเคนाเคฐเคจเคชुเคฐ, เคถाเคฎเคฒी, เคฌाเคเคชเคค เคเคฐ เคाเคिเคฏाเคฌाเคฆ เคिเคฒों เคฎें เคธिंเคाเค เคเคฐเคคी เคนै।
เคเคเคฐा เคจเคนเคฐ (Agra Canal): เคฏเคน เคฆिเคฒ्เคฒी เคे เคเคเคฒा เคฌैเคฐाเค เคธे เคจिเคเคฒเคคी เคนै เคเคฐ เคฎเคฅुเคฐा, เคเคเคฐा เคคเคฅा เคญเคฐเคคเคชुเคฐ (เคฐाเคเคธ्เคฅाเคจ) เคคเค เคธिंเคाเค เคे เคฒिเค เคชाเคจी เคฒे เคाเคคी เคนै।
5. เคेเคจ-เคฌेเคคเคตा เคฒिंเค เคชเคฐिเคฏोเคเคจा (Current Tech/Geo Fact)
เคฏเคน เคญाเคฐเคค เคी เคชเคนเคฒी เคจเคฆी เคोเคก़ो เคชเคฐिเคฏोเคเคจा (First River Interlinking Project) เคนै।
เคเคธเคे เคคเคนเคค เคेเคจ เคจเคฆी (เคिเคธเคฎें เคชाเคจी เค เคงिเคถेเคท/เค्เคฏाเคฆा เคนै) เคे เคชाเคจी เคो เคฌेเคคเคตा เคจเคฆी (เคो เคธूเคाเค्เคฐเคธ्เคค เคฌुंเคฆेเคฒเคंเคก เคฎें เคนै) เคฎें เคญेเคा เคाเคเคा।
เคเคธเคे เคฒिเค เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคฎें เคฆौเคงเคจ เคฌांเคง (Daudhan Dam) เคฌเคจाเคฏा เคा เคฐเคนा เคนै, เคिเคธเคธे เคชเคจ्เคจा เคाเคเคเคฐ เคฐिเคเคฐ्เคต เคा เคเค เคฌเคก़ा เคนिเคธ्เคธा เคกूเคฌ เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เค เคฐเคนा เคนै (เคฏเคน เคช्เคฐिเคฒिเคฎ्เคธ เคे เคฒिเค เคฎोเคธ्เค เคเคฎ्เคชोเคฐ्เคेเคจ्เค เคซैเค्เค เคนै)।
เคฏเคฎुเคจा เคจเคฆी เคช्เคฐเคฃाเคฒी (Yamuna River System) เคे เคช्เคฐเคฎुเค เคฌांเคง, เคฌैเคฐाเค เคเคฐ เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆिเคฏों เคे เค्เคฐเคฎ เคธे เคธंเคฌंเคงिเคค เคธเคญी เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคช्เคฐिเคฒिเคฎ्เคธ เคซैเค्เค्เคธ เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคนैं:
1. เคฏเคฎुเคจा เคจเคฆी เคช्เคฐเคฃाเคฒी เคे เคช्เคฐเคฎुเค เคฌांเคง เคเคฐ เคฌैเคฐाเค (Dams and Barrages)
เคฏเคฎुเคจा เคจเคฆी เคเคฐ เคเคธเคी เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆिเคฏों เคชเคฐ เคฌเคจे เคฌांเคงों เคเคฐ เคฌैเคฐाเคों เคो เคญौเคोเคฒिเค เคธ्เคฅिเคคि (เคเคชเคฐी เค्เคทेเคค्เคฐ เคธे เคจिเคเคฒे เค्เคทेเคค्เคฐ เคे เค्เคฐเคฎ) เคฎें เคจीเคे เคตเคฐ्เคीเคृเคค เคिเคฏा เคเคฏा เคนै:
เคฎुเค्เคฏ เคฏเคฎुเคจा เคจเคฆी เคชเคฐ เคธ्เคฅिเคค เคฌैเคฐाเค:
เคกाเคเคชเคค्เคฅเคฐ เคฌैเคฐाเค (Dakpathar Barrage): เคเคค्เคคเคฐाเคंเคก เคे เคฆेเคนเคฐाเคฆूเคจ เคिเคฒे เคฎें เคธ्เคฅिเคค เคนै। เคฏเคนाँ เคธे เคฌिเคเคฒी เคเคค्เคชाเคฆเคจ เคे เคฒिเค เคฏเคฎुเคจा เคा เคชाเคจी เคเค เคชाเคตเคฐ เคैเคจเคฒ เคฎें เคฎोเคก़ा เคाเคคा เคนै।
เคนเคฅเคจीเคुंเคก เคฌैเคฐाเค (Hathni Kund Barrage): เคนเคฐिเคฏाเคฃा เคे เคฏเคฎुเคจाเคจเคเคฐ เคिเคฒे เคฎें เคธ्เคฅिเคค เคนै। เคฏเคน เคชुเคฐाเคจे 'เคคाเคेเคตाเคฒा เคฌैเคฐाเค' เคे เคธ्เคฅाเคจ เคชเคฐ เคฌเคจाเคฏा เคเคฏा เคนै। เคฏเคนीं เคธे เคชूเคฐ्เคตी เคฏเคฎुเคจा เคจเคนเคฐ (UP เคे เคฒिเค) เคเคฐ เคชเคถ्เคिเคฎी เคฏเคฎुเคจा เคจเคนเคฐ (Haryana เคे เคฒिเค) เคจिเคाเคฒी เคเค เคนैं।
เคตเคीเคฐाเคฌाเคฆ เคฌैเคฐाเค (Wazirabad Barrage): เคฆिเคฒ्เคฒी เคे เคเคค्เคคเคฐी เคนिเคธ्เคธे เคฎें เคธ्เคฅिเคค เคนै। เคฏเคน เคฆिเคฒ्เคฒी เคो เคชीเคจे เคे เคชाเคจी เคी เคเคชूเคฐ्เคคि เคा เคฎुเค्เคฏ เคธ्เคฐोเคค เคนै।
เคเคเคฒा เคฌैเคฐाเค (Okhla Barrage): เคฆिเคฒ्เคฒी เคे เคฆเค्เคทिเคฃी เคนिเคธ्เคธे (เคจोเคเคกा เคฌॉเคฐ्เคกเคฐ) เคชเคฐ เคธ्เคฅिเคค เคนै। เคฏเคนाँ เคธे เคเคเคฐा เคจเคนเคฐ เคจिเคाเคฒी เคเค เคนै เคो เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคเคฐ เคฐाเคเคธ्เคฅाเคจ เคे เคญเคฐเคคเคชुเคฐ เคคเค เคธिंเคाเค เคเคฐเคคी เคนै।
เคฏเคฎुเคจा เคी เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆिเคฏों เคชเคฐ เคธ्เคฅिเคค เคช्เคฐเคฎुเค เคฌांเคง (Most Important for Exam): [13]
เคฒเคเคตाเคฐ-เคต्เคฏाเคธी เคชเคฐिเคฏोเคเคจा (Lakhwar-Vyasi Project): เคเคค्เคคเคฐाเคंเคก เคฎें เคฎुเค्เคฏ เคฏเคฎुเคจा เคจเคฆी เคชเคฐ เคจिเคฐ्เคฎाเคฃाเคงीเคจ เคเค เคช्เคฐเคฎुเค เคฌเคนुเคเคฆ्เคฆेเคถीเคฏ เคฌांเคง เคชเคฐिเคฏोเคเคจा เคนै।
เคिเคถाเค เคฌांเคง (Kishau Dam): เคฏเคน เคฏเคฎुเคจा เคी เคช्เคฐเคฎुเค เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी เคोंเคธ (Tons) เคชเคฐ เคเคค्เคคเคฐाเคंเคก เคเคฐ เคนिเคฎाเคเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคी เคธीเคฎा เคชเคฐ เคธ्เคฅिเคค เคนै।
เคฐेเคฃुเคाเคी เคฌांเคง (Renukaji Dam): เคฏเคน เคนिเคฎाเคเคฒ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคธिเคฐเคฎौเคฐ เคिเคฒे เคฎें เคฏเคฎुเคจा เคी เคเคช-เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी เคिเคฐी (Giri River) เคชเคฐ เคธ्เคฅिเคค เคนै।
เคंเคฌเคฒ เคจเคฆी (เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी) เคชเคฐ เคธ्เคฅिเคค เคฌांเคง (เคाँเคงी เคธाเคเคฐ เคถ्เคฐृंเคเคฒा):
เคांเคงी เคธाเคเคฐ เคฌांเคง (Gandhi Sagar Dam): เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ (เคฎंเคฆเคธौเคฐ เคिเคฒा)।
เคฐाเคฃा เคช्เคฐเคคाเคช เคธाเคเคฐ เคฌांเคง (Rana Pratap Sagar Dam): เคฐाเคเคธ्เคฅाเคจ (เคिเคค्เคคौเคก़เคเคข़)।
เคเคตाเคนเคฐ เคธाเคเคฐ เคฌांเคง (Jawahar Sagar Dam): เคฐाเคเคธ्เคฅाเคจ (เคोเคा)।
เคोเคा เคฌैเคฐाเค (Kota Barrage): เคฐाเคเคธ्เคฅाเคจ (เคोเคा) - เคฏเคนाँ เคธे เคेเคตเคฒ เคธिंเคाเค เคे เคฒिเค เคจเคนเคฐें เคจिเคाเคฒी เคเค เคนैं।
เคฌेเคคเคตा เคจเคฆी (เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी) เคชเคฐ เคธ्เคฅिเคค เคฌांเคง:
เคฐाเคเคाเค เคฌांเคง (Rajghat Dam): เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ (เคฒเคฒिเคคเคชुเคฐ) เคเคฐ เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคी เคธीเคฎा เคชเคฐ। เคเคธे 'เคฒเค्เคท्เคฎीเคฌाเค เคธाเคเคฐ เคฌांเคง' เคญी เคเคนเคคे เคนैं।
เคฎाเคคाเคीเคฒा เคฌांเคง (Matatila Dam): เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคฒเคฒिเคคเคชुเคฐ/เคांเคธी เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคธ्เคฅिเคค เคนै।
เคชเคฐीเค्เคทा เคฌांเคง (Parichha Dam): เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคांเคธी เคे เคชाเคธ เคฌेเคคเคตा เคจเคฆी เคชเคฐ เคธ्เคฅिเคค เคนै।
เคेเคจ เคจเคฆी (เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी) เคชเคฐ เคธ्เคฅिเคค เคฌांเคง:
เคฆौเคงเคจ เคฌांเคง (Daudhan Dam): เคฏเคน เคेเคจ-เคฌेเคคเคตा เคฒिंเค เคชเคฐिเคฏोเคเคจा เคे เคคเคนเคค เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคเคคเคฐเคชुเคฐ เคिเคฒे เคฎें เคชเคจ्เคจा เคाเคเคเคฐ เคฐिเคเคฐ्เคต เคे เค ंเคฆเคฐ เคฌเคจाเคฏा เคा เคฐเคนा เคนै।
2. เคฏเคฎुเคจा เคी เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆिเคฏों เคा เคชเคถ्เคिเคฎ เคธे เคชूเคฐ्เคต (West to East) เคा เคธเคนी เค्เคฐเคฎ
เคชเคฐीเค्เคทाเคं เคฎें เคจเคฆिเคฏों เคो เคชเคถ्เคिเคฎ เคธे เคชूเคฐ्เคต เคฏा เคชूเคฐ्เคต เคธे เคชเคถ्เคिเคฎ เคे เค्เคฐเคฎ เคฎें เคฒเคाเคจे เคे เคฒिเค เค เค्เคธเคฐ เคชूเคा เคाเคคा เคนै। เคฏเคฎुเคจा เคी เคฎुเค्เคฏ เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆिเคฏां เคฆเค्เคทिเคฃ (เคฆाเคं เคคเค) เคธे เคเคเคฐ เคฎिเคฒเคคी เคนैं।
เคชเคถ्เคिเคฎ เคธे เคชूเคฐ्เคต เคा เคธเคนी เคญौเคोเคฒिเค เค्เคฐเคฎ (West to East Order):
เคंเคฌเคฒ (Chambal)->เคธिंเคง (Sindh) ->เคฌेเคคเคตा (Betwa) ->เคेเคจ (Ken)
เคंเคฌเคฒ เคจเคฆी: เคธเคฌเคธे เคชเคถ्เคिเคฎ เคฎें เคฐाเคเคธ्เคฅाเคจ-เคเคฎเคชी เคธीเคฎा เคธे เคฌเคนเคคी เคนुเค เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคเคाเคตा เคฎें เคฏเคฎुเคจा เคธे เคฎिเคฒเคคी เคนै।
เคธिंเคง เคจเคฆी: เคंเคฌเคฒ เคे เคฌाเคฆ, เคฏเคน เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคธे เคจिเคเคฒเคเคฐ เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคाเคฒौเคจ เคिเคฒे เคฎें เคฎिเคฒเคคी เคนै।
เคฌेเคคเคตा เคจเคฆी: เคธिंเคง เคे เคชूเคฐ्เคต เคฎें, เคฏเคน เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคธे เคฌเคนเคคी เคนुเค เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคนเคฎीเคฐเคชुเคฐ เคฎें เคฎिเคฒเคคी เคนै।
เคेเคจ เคจเคฆी: เคฏเคน เคธเคฌเคธे เคชूเคฐ्เคต เคฎें เคธ्เคฅिเคค เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी เคนै เคो เคฎเคง्เคฏ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคเคเคจी/เคฆเคฎोเคน เคธे เคจिเคเคฒเคเคฐ เคเคค्เคคเคฐ เคช्เคฐเคฆेเคถ เคे เคฌांเคฆा (เคिเคฒ्เคฒा) เคฎें เคฏเคฎुเคจा เคธे เคฎिเคฒเคคी เคนै।
(เคจोเค: เคฏเคฎुเคจा เคी เคเค เคเคฐ เคोเคी เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी 'เคงเคธाเคจ' เคนै, เคो เคฌेเคคเคตा เคจเคฆी เคी เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆी เคนै, เคเคธे เคญी เคฏाเคฆ เคฐเคें।)
✅ เคธीเคงा เคเคค्เคคเคฐ
เคฏเคฎुเคจा เคी เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆिเคฏों เคा เคชเคถ्เคिเคฎ เคธे เคชूเคฐ्เคต เคा เคธเคนी เค्เคฐเคฎ เคंเคฌเคฒ -> เคธिंเคง เคฌेเคคเคตा ->เคेเคจ เคนै। เคฎुเค्เคฏ เคฏเคฎुเคจा เคจเคฆी เคชเคฐ เคนเคฅเคจीเคुंเคก เคเคฐ เคเคเคฒा เคฌैเคฐाเค เคธ्เคฅिเคค เคนैं, เคเคฌเคि เคเคธเคी เคธเคนाเคฏเค เคจเคฆिเคฏों เคชเคฐ เคांเคงी เคธाเคเคฐ (เคंเคฌเคฒ), เคฎाเคคाเคीเคฒा (เคฌेเคคเคตा) เคเคฐ เคฆौเคงเคจ เคฌांเคง (เคेเคจ) เคธเคฌเคธे เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคนैं।
No comments yet — be the first
Open Comments →