UPSSSC Lower PCS 2026 Question Paper & Answer Key PDF: Check Detailed Solution (23 August 2026)
Table of Contents
UPSSSC Lower PCS 2026 Answer Key -
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдЕрдзीрдирд╕्рде рд╕ेрд╡ा рдЪрдпрди рдЖрдпोрдЧ (UPSSSC) рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдиंрддिрдо рдЙрдд्рддрд░ рдХुंрдЬी (Provisional Answer Key) рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे 2-3 рджिрдиों рдХे рднीрддрд░ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░ рдЬाрд░ी рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
UPSSSC Lower PCS Exam Timings 2026
The UPSSSC Lower PCS exam consists of three primary stages. Candidates will have to appear for the Preliminary Eligibility Test (PET) first. Those who qualify will then proceed for the Mains examination followed by the document verification stage. The final merit list will be prepared based on candidates performance in the respective stages. Check the exam timings in the table below.
рдк्рд░рд╢्рди 1: 1995 рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдХेंрдж्рд░ (NCDM) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХी рдЧрдИ рдеी?
(A) рднाрд░рддीрдп рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдкрд░िрд╖рдж (ICSSR)
(B) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг (NDMA)
(C) рднाрд░рддीрдп рд▓ोрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рд╕ंрд╕्рдеाрди (IIPA)
(D) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рд╕ंрд╕्рдеाрди (NIDM)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рднाрд░рддीрдп рд▓ोрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рд╕ंрд╕्рдеाрди (IIPA)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: 1995 рдоें National Centre for Disaster Management (NCDM) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा IIPA рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХी рдЧрдИ рдеी। рдмाрдж рдоें, рдЗрд╕े National Institute of Disaster Management (NIDM) рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
рдк्рд░рд╢्рди 2 рд╕ंрд╕рдж рдоें рдХिрд╕ рд╕рдоाрдкрди рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ (Closure Motion) рдХे рддрд╣рдд рдХेрд╡рд▓ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЦंрдбों рдкрд░ рд╣ी рдмрд╣рд╕ рдХी рдЕрдиुрдорддि рджी рдЬाрддी рд╣ै?
(A) рд╕ाрдзाрд░рдг рд╕рдоाрдкрди (Simple Closure)
(B) рдХंрдЧाрд░ू рд╕рдоाрдкрди (Kangaroo Closure)
(C) рдЦंрдбों рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдоाрдкрди (Closure by Compartments)
(D) рдЧिрд▓ोрдЯिрди рд╕рдоाрдкрди (Guillotine Closure)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдХंрдЧाрд░ू рд╕рдоाрдкрди (Kangaroo Closure)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: Kangaroo Closure рдоें рд╕рднी clauses рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдХेрд╡рд▓ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЦंрдбों рдкрд░ рдорддрджाрди рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡рд╣ीं Guillotine Closure рдоें рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕рдордп рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрдиे рдкрд░ рд╢ेрд╖ рдоांрдЧों рдХो рдмिрдиा рдЪрд░्рдЪा рдХे рдорддрджाрди рдХे рд▓िрдП рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 3: рдФрд╖рдз-рдк्рд░рддिрд░ोрдзी (drug-resistant) рд╢्рд╡рд╕рди-рдоाрд░्рдЧ рд╕ंрдХ्рд░рдордгों рдХे рдЙрдкрдЪाрд░ рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рдирдП рднाрд░рддीрдп рдПंрдЯीрдмाрдпोрдЯिрдХ (antibiotic) рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
(A) рдПрдЬिрде्рд░ोрдоाрдЗрд╕िрди (Azithromycin)
(B) рдиैрдлिрде्рд░ोрдоाрдЗрд╕िрди (Nafithromycin)
(C) рд░ेрдордбेрд╕िрд╡िрд░ (Remdesivir)
(D) рдлैрд╡िрдкिрд░ाрд╡िрд░ (Favipiravir)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдиैрдлिрде्рд░ोрдоाрдЗрд╕िрди (Nafithromycin)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: Nafithromycin рдПрдХ рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд░ूрдк рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рдПंрдЯीрдмाрдпोрдЯिрдХ рд╣ै, рдЬिрд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े drug-resistant respiratory tract infections рдХे рдЙрдкрдЪाрд░ рдХे рд▓िрдП рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 4: рдЬेрдо्рд╕ рд╡ेрдм рд╕्рдкेрд╕ рдЯेрд▓ीрд╕्рдХोрдк рдХो рдХिрд╕ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдмिंрджु рдкрд░ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рддाрдХि рдпрд╣ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ो рд╕рдХे рдХि рдпрд╣ рдкृрде्рд╡ी рдХी рд╕рдоाрди рдЧрддि рд╕े рд╕ूрд░्рдп рдХी рдкрд░िрдХ्рд░рдоा рдХрд░े?
(A) рдкृрде्рд╡ी-рдЪंрдж्рд░рдоा L2
(B) рдкृрде्рд╡ी-рдЪंрдж्рд░рдоा L1
(C) рд╕ूрд░्рдп-рдкृрде्рд╡ी L1
(D) рд╕ूрд░्рдп-рдкृрде्рд╡ी L2
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рд╕ूрд░्рдп-рдкृрде्рд╡ी L2 (Sun-Earth L2)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдпрд╣ рдмिंрджु рдкृрде्рд╡ी рдФрд░ рд╕ूрд░्рдп рдХे рдЧुрд░ुрдд्рд╡ीрдп рдк्рд░рднाрд╡ рдФрд░ рдХрдХ्рд╖ीрдп рдЧрддि рдХे рдХाрд░рдг рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрди рдХो рдкृрде्рд╡ी рдХे рд╕ाрде рд╕ूрд░्рдп рдХी рдкрд░िрдХ्рд░рдоा рдХрд░рдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рджेрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 5: 1965 рдоें рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдиिрд░्рдпाрдд рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ (EPZ) рдХрд╣ाँ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा?
(A) рдХोрдЪीрди
(B) рдоुंрдж्рд░ा
(C) рдоोрд░рдоुрдЧाрдУ
(D) рдХांрдбрд▓ा
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рдХांрдбрд▓ा
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा EPZ рдХांрдбрд▓ा, рдЧुрдЬрд░ाрдд (1965) рдоें рд╡िрджेрд╢ी рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
рдк्рд░рд╢्рди 6: рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдкрд╣рд▓े рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд░ूрдк рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣рд▓्рдХे рд▓рдб़ाрдХू рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ (LCH) рдХा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?
(A) рд░ुрдж्рд░
(B) рдз्рд░ुрд╡
(C) рдЪीрддा
(D) рддेрдЬрд╕
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд░ुрдж्рд░ рдФрд░ рдз्рд░ुрд╡ рдЕрд▓рдЧ рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рдк्рд░рдгाрд▓िрдпाँ рд╣ैं, рдФрд░ рддेрдЬрд╕ рдПрдХ рд▓рдб़ाрдХू рд╡िрдоाрди рд╣ै। рдк्рд░рд╢्рди рдоें LCH рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै рдЬो рд╡िрдХрд▓्рдк рдоें рдирд╣ीं рд╣ै
рдк्рд░рд╢्рди 7: рдХिрд╕ рдк्рд░рднाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг рдиैрдиोрдХрдгों рдХा рдЧрд▓рди рддाрдк (melting point) рдЙрдирдХे рдЖрдХाрд░ рдХे рдШрдЯрдиे рдХे рд╕ाрде рдШрдЯ рдЬाрддा рд╣ै?
(A) рд╕ीрдмेрдХ рдк्рд░рднाрд╡ (Seebeck Effect)
(B) рдЧिрдм्рд╕-рдеॉрдорд╕рди рдк्рд░рднाрд╡ (Gibbs-Thomson Effect)
(C) рдХैрд╕िрдоीрд░ рдк्рд░рднाрд╡ (Casimir Effect)
(D) рд╣ॉрд▓-рдкेрдЪ рдк्рд░рднाрд╡ (Hall-Petch Effect)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдЧिрдм्рд╕-рдеॉрдорд╕рди рдк्рд░рднाрд╡ (Gibbs-Thomson Effect)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдиैрдиोрдХрдгों рдХा рдЖрдХाрд░ рдЫोрдЯा рд╣ोрдиे рдкрд░ surface-to-volume ratio рдмреЭрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े Gibbs-Thomson effect рдХे рдХाрд░рдг рдЙрдирдХा melting point рдХрдо рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 8: рдЬैрд╡-рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдк्рд░рдмंрдзрди рдиिрдпрдо, 2016 рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें, рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ी рд╡рд╕्рддुрдПं рд▓ाрд▓ рд╢्рд░ेрдгी (red category) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕ंрджूрд╖िрдд рдкुрдирд░्рдЪрдХ्рд░рдг-рдпोрдЧ्рдп рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рд╣ैं?
I. рдЕंрддःрд╢िрд░ा рдЯ्рдпूрдм рдФрд░ рд╕ेрдЯ, II. рдХैрдеेрдЯрд░, III. рдпूрд░िрди рдмैрдЧ, IV. рдмिрдиा рд╕ुрдИ рд╡ाрд▓ी рд╕िрд░िंрдЬ, V. рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╕ुрдЗрдпाँ, VI. рд╕ंрджूрд╖िрдд рдХाँрдЪ рдХी рд╢ीрд╢िрдпाँ
рдХूрдЯ:
(A) I, III, IV рдФрд░ VI, (B) II, III, V рдФрд░ VI, (C) I, II, IV рдФрд░ V, (D) I, II, III рдФрд░ IV, (E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рдХेрд╡рд▓ I, II, III рдФрд░ IV
рдк्рд░рд╢्рди 9: рднाрд░рдд рд╕ंрдЪाрд░ рдиिрдЧрдо рд▓िрдоिрдЯेрдб (BSNL) рдХो рдХौрди-рд╕ी ‘рд░рдд्рди’ рд╢्рд░ेрдгी рдк्рд░рджाрди рдХी рдЧрдИ рд╣ै?
(A) рдорд╣ाрд░рдд्рди
(B) рдоिрдиीрд░рдд्рди-II
(C) рдоिрдиीрд░рдд्рди-I
(D) рдирд╡рд░рдд्рди
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдоिрдиीрд░рдд्рди-I
рдк्рд░рд╢्рди 10: рд░ेрд▓рд╡े рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрдХрд╕िрдд рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд╕्рд╡рдЪाрд▓िрдд рдЯ्рд░ेрди рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा (ATP) рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХौрди-рд╕ी рд╣ै?
(A) рдЯ्рд░ेрдирдЯेрд▓ (Traintel)
(B) рдХрд╡рдЪ (Kavach)
(C) рдд्рд░ि-рдиेрдд्рд░ (Tri-Netra)
(D) рд░рдХ्рд╖рдХ (Rakshak)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдХрд╡рдЪ (Kavach)
рдк्рд░рд╢्рди 10: NDRF рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдХ्рдпा рд╕рд╣ी рд╣ै?
I. рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै। II. рдЧрдарди 2006 рдоें рд╣ुрдЖ। III. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдпोрдЬрдиा рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा рдоुрдЦ्рдп рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै।
рдХूрдЯ: (A) I рдФрд░ II, (B) I рдФрд░ III, (C) II рдФрд░ III, (D) I, II рдФрд░ III
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдХेрд╡рд▓ I рдФрд░ II
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкрджा рдпोрдЬрдиा рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा NDRF рдХी рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдирд╣ीं рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 11: рд╕рддрдд рд╡िрдХाрд╕ рд▓рдХ्рд╖्рдп (SDG) рдФрд░ рдЙрдирдХे рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХा рд╕рд╣ी рдоिрд▓ाрди рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
(A) SDG 5 — рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ (B) SDG 2 — рд▓ैंрдЧिрдХ рд╕рдоाрдирддा (C) SDG 4 — рдЧुрдгрд╡рдд्рддाрдкूрд░्рдг рд╢िрдХ्рд╖ा (D) SDG 8 — рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдЬрд▓
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рд╕рддрдд рд╡िрдХाрд╕ рд▓рдХ्рд╖्рдп 4 — рдЧुрдгрд╡рдд्рддाрдкूрд░्рдг рд╢िрдХ्рд╖ा
рдк्рд░рд╢्рди 12: рд╕ूрдЪी рдоिрд▓ाрди:
a. рдЖрдХाрд╢ (i. BVR-AAM), b. рдм्рд░рд╣्рдоोрд╕ (ii. Anti-Tank), c. рдЕрд╕्рдд्рд░ (iii. Supersonic Cruise), d. рд╣ेрд▓िрдиा (iv. Surface-to-Air)
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) a-iv, b-iii, c-i, d-ii
рдк्рд░рд╢्рди 13: рдиिрдЪрд▓ी рдЕрджाрд▓рдд рдХे рдЖрджेрд╢ рдХो рд░рдж्рдж рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХौрди-рд╕ी рд░िрдЯ рдЬाрд░ी рдХी рдЬाрддी рд╣ै?
(A) рдЙрдд्рдк्рд░ेрд╖рдг (Certiorari), (B) рдмंрджी рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ीрдХрд░рдг, (C) рдкрд░рдоाрджेрд╢, (D) рдЕрдзिрдХाрд░-рдкृрдЪ्рдЫा
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдЙрдд्рдк्рд░ेрд╖рдг (Certiorari)
рдк्рд░рд╢्рди 14: 2026 рдоें рд╡िंрдмрд▓рдбрди рдкुрд░ुрд╖ рдПрдХрд▓ рдХा рдЦिрддाрдм рдХिрд╕рдиे рдЬीрддा?
(A) рдЬैрдиिрдХ рд╕िрдирд░ (B) рдиोрд╡ाрдХ рдЬोрдХोрд╡िрдЪ (C) рдЕрд▓ेрдХ्рдЬेंрдбрд░ рдЬ़्рд╡ेрд░ेрд╡ (D) рдХाрд░्рд▓ोрд╕ рдЕрд▓्рдХाрд░ाрдЬ़
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдЬैрдиिрдХ рд╕िрдирд░ (Jannik Sinner)
рдк्рд░рд╢्рди 16:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рд╕्рдеाрдпी рдХाрд░्рдмрдиिрдХ рдк्рд░рджूрд╖рдХों (POPs) рдХे рдЙрди्рдоूрд▓рди рдпा рди्рдпूрдиीрдХрд░рдг рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै?
(A) рд╕्рдЯॉрдХрд╣ोрдо рд╕рдо्рдоेрд▓рди
(B) рдоिрдиाрдоाрдЯा рд╕рдо्рдоेрд▓рди
(C) рдХ्рдпोрдЯो рд╕рдо्рдоेрд▓рди
(D) рдмाрд╕ेрд▓ рд╕рдо्рдоेрд▓рди
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рд╕्рдЯॉрдХрд╣ोрдо рд╕рдо्рдоेрд▓рди
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Stockholm Convention on Persistent Organic Pollutants (POPs) рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдРрд╕े рд╕्рдеाрдпी рдХाрд░्рдмрдиिрдХ рдк्рд░рджूрд╖рдХों рдХे рдЙрдд्рдкाрджрди рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдпा рдк्рд░рддिрдмंрдзिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै рдЬो рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдоें рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдмрдиे рд░рд╣рддे рд╣ैं।
рдпाрдж рд░рдЦें: POPs → Stockholm Convention
рдк्рд░рд╢्рди 17:
рддंрдЬाрд╡ुрд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдмृрд╣рджीрд╢्рд╡рд░ рдоंрджिрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрд╕ рдЪोрд▓ рд╢ाрд╕рдХ рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдоें рд╣ुрдЖ рдеा?
(A) рдХрд░िрдХाрд▓ рдЪोрд▓
(B) рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдЪोрд▓ рдк्рд░рдердо
(C) рд░ाрдЬрд░ाрдЬ рдЪोрд▓ рдк्рд░рдердо
(D) рдХुрд▓ोрдд्рддुंрдЧ рдЪोрд▓
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рд░ाрдЬрд░ाрдЬ рдЪोрд▓ рдк्рд░рдердо
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рддंрдЬाрд╡ुрд░ рдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдмृрд╣рджीрд╢्рд╡рд░ рдоंрджिрд░ (Brihadisvara Temple) рдЪोрд▓ рд╢ाрд╕рдХ рд░ाрдЬрд░ाрдЬ рдЪोрд▓ рдк्рд░рдердо рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдоें рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ुрдЖ рдеा। рдпрд╣ рдЪोрд▓ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рдХी рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।
рдиिрд░्рдоाрдгрдХрд░्рддा → рд░ाрдЬрд░ाрдЬ рдЪोрд▓ рдк्рд░рдердо
рд╕्рдеाрди → рддंрдЬाрд╡ुрд░, рддрдоिрд▓рдиाрдбु
рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╢ैрд▓ी → рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╢ैрд▓ी
рдк्рд░рд╢्рди 18:
рдЖрдкрджा рдЬोрдЦिрдо рди्рдпूрдиीрдХрд░рдг 2015–2030 рдХे рд▓िрдП рд╕ेंрдбाрдИ рдл्рд░ेрдорд╡рд░्рдХ рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХрдердиों рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХीрдЬिрдП:
I. рдпрд╣ рдЫрд╣ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд▓рдХ्рд╖्рдпों рдФрд░ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХे рд▓िрдП рддीрди рдк्рд░ाрдердоिрдХрддाрдУं рдХो рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
II. рдпрд╣ рдкुрдирд░्рдк्рд░ाрдк्рддि рдФрд░ рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рджौрд░ाрди “рдмिрд▓्рдб рдмैрдХ рдмेрдЯрд░” (рдмेрд╣рддрд░ рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг) рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрддा рд╣ै।
III. рдЗрд╕े рдЖрдкрджा рдЬोрдЦिрдо рди्рдпूрдиीрдХрд░рдг рдкрд░ рддीрд╕рд░े рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╡िрд╢्рд╡ рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдЕрдкрдиाрдпा рдЧрдпा рдеा।
рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा/рд╕े рдХрдерди рд╕рд╣ी рд╣ै/рд╣ैं?
(A) рдХेрд╡рд▓ I рдФрд░ II
(B) рдХेрд╡рд▓ I
(C) рдХेрд╡рд▓ II
(D) рдХेрд╡рд▓ II рдФрд░ III
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рдХेрд╡рд▓ II рдФрд░ III
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Sendai Framework 2015–2030 рдХो 2015 рдоें рдЕрдкрдиाрдпा рдЧрдпा рдеा।
рдХрдерди I ❌ — рдЗрд╕рдоें 7 global targets рдФрд░ 4 priorities for action рд╣ैं।
рдХрдерди II ✅ — рдЗрд╕рдоें Build Back Better рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдХрдерди III ✅ — рдЗрд╕े Third UN World Conference on Disaster Risk Reduction рдоें рдЕрдкрдиाрдпा рдЧрдпा рдеा। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ II рдФрд░ III рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 19:
рднाрд░рдд рдоें рдЖрдкрджा-рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХी рдоुрдЦ्рдп рднूрдоिрдХा рдХे рд╕ाрде рдХौрди-рд╕ा рд╕ंрдпोрдЬрди рд╕рд╣ी рд╕ुрдоेрд▓िрдд рд╣ै?
(A) IMD — рд╕ुрдиाрдоी; CWC — рднूрдХंрдк; INCOIS — рд╕ूрдЦा
(B) INCOIS — рдмाрдв़; CWC — рд╕ुрдиाрдоी; IMD — рднूрдХंрдк
(C) IMD — рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд; CWC — рдмाрдв़; INCOIS — рд╕ुрдиाрдоी
(D) CWC — рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд; IMD — рднूрд╕्рдЦрд▓рди; INCOIS — рднूрдХंрдк
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) IMD — рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд; CWC — рдмाрдв़; INCOIS — рд╕ुрдиाрдоी
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рддीрдиों рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рднूрдоिрдХाрдПँ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं:
IMD → рдоौрд╕рдо, рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд рдЖрджि
CWC (Central Water Commission) → рдмाрдв़ рдПрд╡ं рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди
INCOIS → рд╕рдоुрдж्рд░ी рд╕ूрдЪрдиा, рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╕ुрдиाрдоी рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЪेрддाрд╡рдиी (Tsunami Early Warning)
рдк्рд░рд╢्рди 20:
рдкрд╣рд▓ा рдЖंрдЧ्рд▓-рдорд░ाрдаा рдпुрдж्рдз 1782 рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд╕ंрдзि рдХे рд╕ाрде рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ुрдЖ?
(A) рд╕ाрд▓рдмाрдИ рдХी рд╕ंрдзि
(B) рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдкрдЯ्рдЯрдирдо рдХी рд╕ंрдзि
(C) рдмрд╕ीрди рдХी рд╕ंрдзि
(D) рдкुрд░ंрджрд░ рдХी рд╕ंрдзि
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рд╕ाрд▓рдмाрдИ рдХी рд╕ंрдзि
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): First Anglo-Maratha War (1775–1782) рдХा рдЕंрдд Treaty of Salbai (рд╕ाрд▓рдмाрдИ рдХी рд╕ंрдзि) рд╕े рд╣ुрдЖ рдеा।
Exam Trick:
рдк्рд░рдердо рдЖंрдЧ्рд▓-рдорд░ाрдаा рдпुрдж्рдз → рд╕ाрд▓рдмाрдИ рдХी рд╕ंрдзि, 1782
рдмрд╕ीрди рдХी рд╕ंрдзि → 1802
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдкрдЯ्рдЯрдирдо рдХी рд╕ंрдзि → 1792
рдк्рд░рд╢्рди 21:
рд╕ूрдЪी-I рдХो рд╕ूрдЪी-II рд╕े рд╕ुрдоेрд▓िрдд рдХीрдЬिрдП рдФрд░ рд╕ूрдЪिрдпों рдХे рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдХूрдЯ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдЪुрдиिрдП:
рд╕ूрдЪी-I (рд╕्рдерд▓)
a. рд▓рдЦрдирдЬो-рджाрд░ो
b. рдиिंрджोрд╡ाрд░ी
c. рдзाрд▓ेрд╡ाрди
d. рдХाрд▓ीрдмंрдЧрди
рд╕ूрдЪी-II (рдХ्рд╖ेрдд्рд░)
i. рд╕िंрдз
ii. рдмрд▓ूрдЪिрд╕्рддाрди
iii. рдкंрдЬाрдм
iv. рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
рдХूрдЯ:
(A) a-iv, b-iii, c-ii, d-i
(B) a-ii, b-iv, c-iii, d-i
(C) a-i, b-ii, c-iii, d-iv
(D) a-iii, b-i, c-iv, d-ii
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) a-i, b-ii, c-iii, d-iv
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рд╕рд╣ी рдоिрд▓ाрди рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:
рд▓рдЦрдирдЬो-рджाрд░ो → рд╕िंрдз
рдиिंрджोрд╡ाрд░ी → рдмрд▓ूрдЪिрд╕्рддाрди
рдзाрд▓ेрд╡ाрди → рдкंрдЬाрдм
рдХाрд▓ीрдмंрдЧрди → рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
рдк्рд░рд╢्рди 22:
“рдЗрдХोрдЯोрди” (Ecotone) рд╢рдм्рдж рдХा рдХ्рдпा рддाрдд्рдкрд░्рдп рд╣ै?
(A) рдПрдХ рдРрд╕ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЬрд╣ाँ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рд╕्рдеिрддिрдпाँ рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рд╕्рдеिрд░ рд░рд╣рддी рд╣ैं
(B) рдПрдХ рдРрд╕ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдкрдб़ोрд╕ी рдЖрд╡ाрд╕ों рдоें рдлैрд▓рддा рд╣ै
(C) рдПрдХ рдПрдХрд▓ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рд╕рдоुрджाрдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡ рд╡ाрд▓ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░
(D) рджो рдЖрд╕рди्рди рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ों рдХे рдмीрдЪ рдХा рд╕ंрдХ्рд░рдордгрдХाрд▓ीрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рджो рдЖрд╕рди्рди рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ों рдХे рдмीрдЪ рдХा рд╕ंрдХ्рд░рдордгрдХाрд▓ीрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Ecotone рджो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ ecosystems рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд transition zone (рд╕ंрдХ्рд░рдордгрдХाрд▓ीрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░) рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: Forest + Grassland → рдЗрдирдХे рдмीрдЪ рдХा transition area = Ecotone. рдпрд╣ाँ рджोрдиों рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ों рдХी рдХुрдЫ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 23:
рдХौрди-рд╕ी рддрдХрдиीрдХ рд░ेрдбिрдпोрд▓ेрдмрд▓ рдХिрдП рдЧрдП DNA рд╕ंрдкрд░ीрдХ्рд╖िрдд्рд░ (Probe) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ DNA рдЕрдиुрдХ्рд░рдо рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░рддी рд╣ै?
(A) рдИрд╕्рдЯрд░्рди рдм्рд▓ॉрдЯिंрдЧ
(B) рдиॉрд░्рджрд░्рди рдм्рд▓ॉрдЯिंрдЧ
(C) рд╡ेрд╕्рдЯрд░्рди рдм्рд▓ॉрдЯिंрдЧ
(D) рд╕рджрд░्рди рдм्рд▓ॉрдЯिंрдЧ
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рд╕рджрд░्рди рдм्рд▓ॉрдЯिंрдЧ (Southern Blotting)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Southern Blotting рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ DNA рдоें рдХिрд╕ी specific DNA sequence рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें complementary DNA probe рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
Trick:
Southern → DNA
Northern → RNA
Western → Protein
рдк्рд░рд╢्рди 24:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдзिрдиिрдпрдоों рдХा рдХौрди-рд╕ा рдпुрдЧ्рдо рд╕рд╣ी рд╕ुрдоेрд▓िрдд рд╣ै?
(A) рдж्рд╡ैрдз рд╢ाрд╕рди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд — рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 1858
(B) рдкृрдердХ рдиिрд░्рд╡ाрдЪрдХ рдоंрдбрд▓ — рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 1935
(C) рдк्рд░ांрддीрдп рд╕्рд╡ाрдпрдд्рддрддा — рднाрд░рддीрдп рдкрд░िрд╖рдж рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 1909
(D) рдж्рд╡िрд╕рджрдиीрдп рд╡िрдзाрдпिрдХा — рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 1919
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рдж्рд╡िрд╕рджрдиीрдп рд╡िрдзाрдпिрдХा — рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 1919
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Government of India Act, 1919 рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों рдоें рдХेंрдж्рд░ рдоें рдж्рд╡िрд╕рджрдиीрдп рд╡िрдзाрдирдоंрдбрд▓ (Bicameral Legislature) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╢ाрдоिрд▓ рдеी।
рдЕрди्рдп рд╡िрдХрд▓्рдк рдЧрд▓рдд рд╣ैं:
Dyarchy (рдж्рд╡ैрдз рд╢ाрд╕рди) → Government of India Act, 1919
Separate Electorates (рдкृрдердХ рдиिрд░्рд╡ाрдЪрдХ рдоंрдбрд▓) → Indian Councils Act, 1909
Provincial Autonomy (рдк्рд░ांрддीрдп рд╕्рд╡ाрдпрдд्рддрддा) → Government of India Act, 1935
рдк्рд░рд╢्рди 25:
рдЬрдирд░рд▓ рдбेрдЯा рдк्рд░ोрдЯेрдХ्рд╢рди рд░ेрдЧुрд▓ेрд╢рди (GDPR) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд, “рднुрд▓ा рджिрдП рдЬाрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░” (Right to be Forgotten) рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдХ्рдпा рдХрд░рдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рджेрддा рд╣ै?
(A) рд╕рднी рдСрдирд▓ाрдЗрди рдбेрдЯा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХो рд░ोрдХрдиा
(B) рдХुрдЫ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдбेрдЯा рдХो рдоिрдЯाрдиे рдХा рдЕрдиुрд░ोрдз рдХрд░рдиा
(C) рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХे рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдХा рджाрд╡ा рдХрд░рдиा
(D) рдк्рд░рдХाрд╢рдиाрдзिрдХाрд░-рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиा
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдХुрдЫ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдбेрдЯा рдХो рдоिрдЯाрдиे рдХा рдЕрдиुрд░ोрдз рдХрд░рдиा
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): GDPR рдХा Right to be Forgotten / Right to Erasure рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдХुрдЫ рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рдЕрдкрдиे personal data рдХो рд╣рдЯाрдиे рдпा рдоिрдЯाрдиे рдХा рдЕрдиुрд░ोрдз рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рджेрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╡्рдпрдХ्рддि рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рд╕े рд╕рднी рдбेрдЯा рд╕्рд╡рддः рд╣рдЯा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 26:
рдоाрдЬुрд▓ी рдж्рд╡ीрдк рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै?
(A) рдоेрдШाрд▓рдп
(B) рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓
(C) рдУрдбिрд╢ा
(D) рдмिрд╣ाрд░
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Majuli Island рдЕрд╕рдо рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै। рдЪूँрдХि рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рдЕрд╕рдо рджिрдпा рд╣ी рдирд╣ीं рдЧрдпा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдк्рд░рд╢्рди рдХे рджिрдП рдЧрдП рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ 'рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं' (Option E) рд╣ोрдЧा।
Exam Fact: Majuli → Assam → Brahmaputra River
рдк्рд░рд╢्рди 27:
ISRO рдиे 2025 рдоें рд╢्рд░ीрд╣рд░िрдХोрдЯा (рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢) рд╕े рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдХिрд╕ AST SpaceMobile рд╕ंрдЪाрд░ рдЙрдкрдЧ्рд░рд╣ рдХो рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдкिрдд рдХिрдпा?
(A) рд╕्рдЯाрд░рд▓िंрдХ V2
(B) рдм्рд▓ूрдмрд░्рдб рдм्рд▓ॉрдХ-2
(C) рдм्рд▓ूрд╡ॉрдХрд░ 3
(D) рд╡рдирд╡ेрдм рдЬेрди-2
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдм्рд▓ूрдмрд░्рдб рдм्рд▓ॉрдХ-2 (BlueBird Block-2)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): ISRO рдиे AST SpaceMobile рдХे BlueBird Block-2 satellite рдХो рд╢्рд░ीрд╣рд░िрдХोрдЯा рд╕े launch рдХिрдпा рдеा। рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди Space Technology рдФрд░ Current Affairs рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 28:
рдкीрдПрдо-рдЖрд╢ा (PM-AASHA) рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд, рджрд▓рд╣рдиों, рддिрд▓рд╣рдиों рдФрд░ рдЦोрдкрд░ा рдХी рднौрддिрдХ рдЦрд░ीрдж рдХे рд▓िрдП рдХौрди-рд╕ी рдпोрдЬрдиा рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рд╣ै?
(A) рдоूрд▓्рдп рди्рдпूрдирддा рднुрдЧрддाрди рдпोрдЬрдиा (PDPS)
(B) рдмाрдЬाрд░ рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рдпोрдЬрдиा (MIS)
(C) рдоूрд▓्рдп рд╕рдорд░्рдерди рдпोрдЬрдиा (PSS)
(D) рдиिрдЬी рдЕрдзिрдк्рд░ाрдк्рддि рдПрд╡ं рд╕्рдЯॉрдХिрд╕्рдЯ рдпोрдЬрдиा (PPSS)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдоूрд▓्рдп рд╕рдорд░्рдерди рдпोрдЬрдиा (PSS)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Price Support Scheme (PSS) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕рдорд░्рдерди рдоूрд▓्рдп рдкрд░ рдХुрдЫ рдХृрд╖ि рдЙрдкрдЬ рдХी physical procurement рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
PM-AASHA рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें:
PSS → Physical procurement
PDPS → Price deficiency payment
PPSS → Private procurement mechanism
рдк्рд░рд╢्рди 29:
PESA рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 1996 рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд, рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд▓рдШु рд╡рдиोрдкрдЬ рдХा рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдХिрд╕ рдк्рд░ाрдзिрдХाрд░ी рдоें рдиिрд╣िрдд рд╣ै?
(A) рдЧ्рд░ाрдо рд╕рднा рдФрд░ рдкंрдЪाрдпрдд
(B) рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╡рди рдк्рд░рдмंрдзрди рд╕рдоिрддिрдпाँ
(C) рдЬिрд▓ा рдХрд▓ेрдХ्рдЯрд░ рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдиिрдХाрдп
(D) рд░ाрдЬ्рдп рд╡рди рд╡िрднाрдЧ рдФрд░ рдЯ्рд░ाрдЗрдлेрдб
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдЧ्рд░ाрдо рд╕рднा рдФрд░ рдкंрдЪाрдпрдд
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): PESA Act, 1996 рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рд╡рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рд╕рдоुрджाрдпों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рд▓рдШु рд╡рдиोрдкрдЬ (Minor Forest Produce) рдХे рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЧ्рд░ाрдо рд╕рднा рдФрд░ рдкंрдЪाрдпрдд рдоें рдиिрд╣िрдд рд╣ै।
Exam Point: PESA → Scheduled Areas + Gram Sabha empowerment
рдк्рд░рд╢्рди 30:
рдХाрд▓ा-рдЕрдЬाрд░ (Visceral Leishmaniasis), рдЬो рднाрд░рдд рдоें рдЙрди्рдоूрд▓рди рдХे рд▓िрдП рд▓рдХ्рд╖िрдд рдПрдХ рдкрд░рдЬीрд╡ी рд░ोрдЧ рд╣ै, рд▓ीрд╢рдоैрдиिрдпा рдбोрдиोрд╡ाрдиी (Leishmania donovani) рдХे рдХाрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ ______ рдХे рдХाрдЯрдиे рд╕े рдордиुрд╖्рдпों рдоें рдлैрд▓рддा рд╣ै।
(A) рдПрдиोрдлेрд▓ीрдЬ (Anopheles) рдордЪ्рдЫрд░
(B) рдд्рд╕े-рдд्рд╕े рдордХ्рдЦी (Tsetse fly)
(C) рд╕ैंрдбрдл्рд▓ाрдИ (Sandfly)
(D) рдХ्рдпूрд▓ेрдХ्рд╕ (Culex) рдордЪ्рдЫрд░
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рд╕ैंрдбрдл्рд▓ाрдИ (Sandfly)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Kala-azar / Visceral Leishmaniasis рдПрдХ parasitic disease рд╣ै।
Parasite → Leishmania donovani
Vector → Sandfly (рдмाрд▓ू рдордХ्рдЦी)
рд░ोрдЧ → Visceral Leishmaniasis
рдк्рд░рд╢्рди 31:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ी рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдкूंрдЬीрдЧрдд рдк्рд░ाрдк्рддि рдирд╣ीं рд╣ै?
(A) рд╡िрдиिрд╡ेрд╢ рдк्рд░ाрдк्рддिрдпाँ (Disinvestment Receipts)
(B) рд▓ाрднांрд╢ рдЖрдп (Dividend Income)
(C) рдмाрдЬाрд░ рдЙрдзाрд░ी (Market Borrowings)
(D) рдЛрдг рд╡рд╕ूрд▓ी (Recovery of Loans)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рд▓ाрднांрд╢ рдЖрдп
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рд╕рд░рдХाрд░ рдХी Capital Receipts (рдкूंрдЬीрдЧрдд рдк्рд░ाрдк्рддिрдпाँ) рд╡े рдк्рд░ाрдк्рддिрдпाँ рд╣ैं рдЬिрдирд╕े рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рджेрдирджाрд░ी рдмрдв़рддी рд╣ै рдпा рдЙрд╕рдХी рдкрд░िрд╕ंрдкрдд्рддिрдпाँ рдШрдЯрддी рд╣ैं।
рд╡िрдиिрд╡ेрд╢ рдк्рд░ाрдк्рддिрдпाँ → Capital Receipt
рдмाрдЬाрд░ рдЙрдзाрд░ी → Capital Receipt
рдЛрдг рд╡рд╕ूрд▓ी → Capital Receipt
рд▓ाрднांрд╢ рдЖрдп → Revenue Receipt (рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдк्рд░ाрдк्рддि) рдЗрд╕рд▓िрдП Dividend Income рдкूंрдЬीрдЧрдд рдк्рд░ाрдк्рддि рдирд╣ीं рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 32:
рд╡िрдиिрдпाрдордХ рдЕрдиुрдоोрджрди, рдЕрдиुрдЬ्рдЮрдк्рддि рдФрд░ NBFC рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ों рдХे рд╕рдорд░्рдкрдг рдХो рд╕ुрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП RBI рдж्рд╡ाрд░ा рдХौрди-рд╕ा рдкोрд░्рдЯрд▓ рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा?
(A) рдЙрдж्рдЧрдо (UDGAM)
(B) рдИ-рдХुрдмेрд░ (e-Kuber)
(C) рдк्рд░рд╡ाрд╣ (PRAVA╨РH)
(D) рджрдХ्рд╖ (DAKSH)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдк्рд░рд╡ाрд╣ (PRAVAAH)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): PRAVAAH RBI рдХा рдРрд╕ा рдкोрд░्рдЯрд▓ рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╡िрднिрди्рди regulatory approvals, licences рдФрд░ regulatory submissions рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдЕрдзिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмрдиाрдиा рд╣ै। рдЕрддः рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ PRAVAAH рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 33:
рд░ाрдЬ्рдп рдЖрдкрджा рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдХोрд╖ (SDRF) рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХрдердиों рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХीрдЬिрдП:
I. SDRF рдХा рдЧрдарди рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 2005 рдХी рдзाрд░ा 58(1)(a) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
II. рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рд╢्рд░ेрдгी рдХे рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕ рдХोрд╖ рдХा 70% рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢्рд░ेрдгी рдХे рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рд▓िрдП 80% рдпोрдЧрджाрди рджेрддी рд╣ै।
III. рд░ाрдЬ्рдп рдХेंрдж्рд░ीрдп рд░ूрдк рд╕े рдЕрдзिрд╕ूрдЪिрдд рд╕ूрдЪी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рди рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕्рдеाрдиीрдп рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕ рдХोрд╖ рдХा 10% рддрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा/рд╕े рдХрдерди рд╕рд╣ी рд╣ै/рд╣ैं?
(A) рдХेрд╡рд▓ III
(B) рдХेрд╡рд▓ II рдФрд░ III
(C) I, II рдФрд░ III
(D) рдХेрд╡рд▓ I рдФрд░ II
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдХेрд╡рд▓ III
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рджिрдП рдЧрдП Answer Key рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХेрд╡рд▓ рдХрдерди III рд╕рд╣ी рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рдХрдерди III рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд░ाрдЬ्рдп SDRF рдХा 10% рддрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕्рдеाрдиीрдп рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдУं рдХे рд▓िрдП рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬो рдХेंрдж्рд░ीрдп рд░ूрдк рд╕े рдЕрдзिрд╕ूрдЪिрдд рдЖрдкрджा рд╕ूрдЪी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдирд╣ीं рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 34:
рд╡рд╣ рдЕрдиुрдкाрдд рдЬो рдХाрд░्рдпрд╢ीрд▓-рдЖрдпु рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдкрд░ рдЧैрд░-рдХाрд░्рдпрд╢ीрд▓ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рднाрд░ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै, рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै:
(A) рд╢्рд░рдо рд╢рдХ्рддि рдЕрдиुрдкाрдд (Labour Force Ratio)
(B) рдкрд░ाрд╢्рд░िрддрддा рдЕрдиुрдкाрдд (Dependency Ratio)
(C) рд╢्рд░рдоिрдХ-рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдЕрдиुрдкाрдд (Worker Population Ratio)
(D) рд░ोрдЬрдЧाрд░-рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдЕрдиुрдкाрдд (Employment-to-Population Ratio)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдкрд░ाрд╢्рд░िрддрддा рдЕрдиुрдкाрдд (Dependency Ratio)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Dependency Ratio рдпрд╣ рдмрддाрддा рд╣ै рдХि working-age population рдкрд░ non-working рдпा dependent population рдХा рдХिрддрдиा рднाрд░ рд╣ै।
рд╕ाрдоाрди्рдп рд░ूрдк рд╕े: Dependency Ratio = (Dependent Population / Working-age Population) × 100
рдк्рд░рд╢्рди 35:
рдХिрд╕ рдкूрд░्рд╡ рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рдХो 2026 рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдкрд░ рд╕рдоिрддि (CESCR) рдХे рд▓िрдП рдлिрд░ рд╕े рдЪुрдиा рдЧрдпा?
(A) рд╕्рдиेрд╣ा рджुрдмे (Sneha Dubey)
(B) рдк्рд░ीрддि рд╕рд░рди (Preeti Saran)
(C) рд░ुрдЪिрд░ा рдХंрдмोрдЬ (Ruchira Kamboj)
(D) рдИрдирдо рдЧंрднीрд░ (Eenam Gambhir)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдк्рд░ीрддि рд╕рд░рди (Preeti Saran)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): PDF рдХी Answer Key рдоें рд╕рд╣ी рд╡िрдХрд▓्рдк Preeti Saran рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╡рд╣ рднाрд░рдд рдХी рдкूрд░्рд╡ рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рд╣ैं рдФрд░ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी Committee on Economic, Social and Cultural Rights (CESCR) рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд░рд╣ी рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 36:
рд░ॉрдХी рдкрд░्рд╡рдд рдХे рдкрд╡рдиाрднिрдоुрдЦ (leeward) рдвाрд▓ों рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдЧрд░्рдо рдФрд░ рд╢ुрд╖्рдХ рд╕्рдеाрдиीрдп Foehn рдкрд╡рди рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
(A) рд╣рд░рдордЯ्рдЯрди (Harmattan)
(B) рд╕िрд░ोрдХो (Sirocco)
(C) рдоिрд╕्рдЯ्рд░рд▓ (Mistral)
(D) рдЪिрдиूрдХ (Chinook)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рдЪिрдиूрдХ (Chinook)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Chinook рдПрдХ рдЧрд░्рдо рдФрд░ рд╢ुрд╖्рдХ рд╕्рдеाрдиीрдп рдкрд╡рди рд╣ै рдЬो Rocky Mountains рдХे leeward side рдкрд░ рдЪрд▓рддी рд╣ै। рдЗрд╕े рдХрдИ рдмाрд░ “Snow Eater” рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдХे рдХाрд░рдг рддाрдкрдоाрди рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़ рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдмрд░्рдл рдкिрдШрд▓рдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै।
Exam Trick: Rocky Mountains → Chinook
рдк्рд░рд╢्рди 37:
рд╕ैрди рдл्рд░ांрд╕िрд╕्рдХो рдоें рд╣िंрджुрд╕्рддाрди рдЧрджрд░ рдкाрд░्рдЯी рдХे рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдХो рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा?
(A) рдЕрднिрдирд╡ рднाрд░рдд (Abhinav Bharat)
(B) рд╕्рд╡рд░ाрдЬ рднрд╡рди (Swaraj Bhavan)
(C) рдпुрдЧांрддрд░ рдЖрд╢्рд░рдо (Yugantar Ashram)
(D) рдЗंрдбिрдпा рд╣ाрдЙрд╕ (India House)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдпुрдЧांрддрд░ рдЖрд╢्рд░рдо (Yugantar Ashram)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Yugantar Ashram рд╕ैрди рдл्рд░ांрд╕िрд╕्рдХो рдоें Ghadar Party рдХी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХेंрдж्рд░ рдеा। рдпрд╣ рднाрд░рддीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЖंрджोрд▓рди рдХे рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдФрд░ рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рднाрд░рддीрдпों рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрдЧрдарди рд╕े рдЬुрдб़ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рдеाрди рдеा।
рдк्рд░рд╢्рди 38:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рд░ोрдЧрдЬрдирдХ рдХुрдХ्рдХुрдЯों рдоें рд░ाрдиीрдЦेрдд рд░ोрдЧ (рдЬिрд╕े рди्рдпूрдХैрд╕рд▓ рд░ोрдЧ рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै) рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рд╣ै?
(A) рдкैрд░ाрдоिрдХ्рд╕ोрд╡ाрдпрд░рд╕ (Paramyxovirus)
(B) рд╣рд░्рдкीрдЬрд╡ाрдпрд░рд╕ (Herpesvirus)
(C) рдСрд░्рдеोрдоिрдХ्рд╕ोрд╡ाрдпрд░рд╕ (Orthomyxovirus)
(D) рдПрд╡िрдкॉрдХ्рд╕рд╡ाрдпрд░рд╕ (Avipoxvirus)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдкैрд░ाрдоिрдХ्рд╕ोрд╡ाрдпрд░рд╕ (Paramyxovirus)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Newcastle Disease / Ranikhet Disease рдкрдХ्рд╖िрдпों рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рд╕ंрдХ्рд░ाрдордХ рд░ोрдЧ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП avian paramyxovirus рд╕рдоूрд╣ рдХा virus рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 39:
“рди्рдпाрдп рд╕ेрддु” AI рдЪैрдЯрдмॉрдЯ рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХрдердиों рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХीрдЬिрдП:
I. рдпрд╣ рдПрдХ voice-first, multimodal рдФрд░ multilingual AI-powered рдХाрдиूрдиी рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ै।
II. рдЗрд╕े рди्рдпाрдп рд╡िрднाрдЧ рдХे DISHA рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
III. рдпрд╣ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕рдордп рдоें рдмрд╣ुрднाрд╖ी рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХो рд╕рдХ्рд╖рдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП Anuvaadini рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕े рдХрдерди рд╕рд╣ी рд╣ैं?
(A) рдХेрд╡рд▓ II рдФрд░ III
(B) I, II рдФрд░ III
(C) рдХेрд╡рд▓ I рдФрд░ III
(D) рдХेрд╡рд▓ I рдФрд░ II
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рдХेрд╡рд▓ I рдФрд░ II
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рджिрдП рдЧрдП Answer Key рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░:
рдХрдерди I ✅ рд╕рд╣ी
рдХрдерди II ✅ рд╕рд╣ी
рдХрдерди III ❌ рд╕рд╣ी рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдХेрд╡рд▓ I рдФрд░ II рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 40:
1892 рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╣ाрдЙрд╕ рдСрдл рдХॉрдорди्рд╕ рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиे рдЧрдП рдкрд╣рд▓े рднाрд░рддीрдп рдХौрди рдеे?
(A) рджाрджाрднाрдИ рдиौрд░ोрдЬी
(B) рдЧोрдкाрд▓ рдХृрд╖्рдг рдЧोрдЦрд▓े
(C) рд╕ुрд░ेंрдж्рд░рдиाрде рдмрдирд░्рдЬी
(D) рдмाрд▓ рдЧंрдЧाрдзрд░ рддिрд▓рдХ
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рджाрджाрднाрдИ рдиौрд░ोрдЬी
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Dadabhai Naoroji 1892 рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ House of Commons рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рднाрд░рддीрдп рдеे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे Central Finsbury рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдЪुрдиाрд╡ рдЬीрддा рдеा।
Exam Fact: First Indian in British House of Commons → Dadabhai Naoroji
рдк्рд░рд╢्рди 41:
рд╡рд░्рд╖ 2026 рдоें, рднाрд░рдд-рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпा рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХो рдХिрд╕ рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпाрдИ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा?
(A) Bintang Jasa Utama
(B) Bintang Adipurna
(C) Bintang Dharma
(D) Bintang Mahaputera
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) Bintang Dharma
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): PDF рдХी Answer Key рдоें Bintang Dharma рдХो рд╕рд╣ी рд╡िрдХрд▓्рдк рдХे рд░ूрдк рдоें highlight рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЕрддः рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢्рди рдХा рдЙрдд्рддрд░ Option C рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 42:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рдиोрдбрд▓ рд╡िрднाрдЧ рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХी Citizen’s Charter рдкрд╣рд▓ рдХे рдХाрд░्рдпाрди्рд╡рдпрди рдФрд░ рд╕ंрд╡рд░्рдзрди рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рд╣ै?
(A) Department of Pension and Pensioners' Welfare (DoPPW)
(B) Department of Public Enterprises (DPE)
(C) Department of Personnel and Training (DoPT)
(D) Department of Administrative Reforms and Public Grievances (DARPG)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) Department of Administrative Reforms and Public Grievances (DARPG)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): DARPG рдпाрдиी Department of Administrative Reforms and Public Grievances рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдоें administrative reforms рддрдеा Citizen’s Charter initiative рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрднाрдЧ рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 43:
Noise Pollution (Regulation and Control) Rules, 2000 рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд, рдз्рд╡рдиि рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╢िрдХाрдпрдд рдХрдм рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै рдЬрдм рдз्рд╡рдиि рд╕्рддрд░ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд ambient noise standard рд╕े рдХिрддрдиा рдЕрдзिрдХ рд╣ो?
(A) 10 dB(A) рдпा рдЕрдзिрдХ
(B) 9 dB(A) рдпा рдЕрдзिрдХ
(C) 5 dB(A) рдпा рдЕрдзिрдХ
(D) 8 dB(A) рдпा рдЕрдзिрдХ
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) 10 dB(A) рдпा рдЕрдзिрдХ
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рджिрдП рдЧрдП рдк्рд░рд╢्рди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╢िрдХाрдпрдд рдХी рд╕्рдеिрддि рддрдм рдмрдирддी рд╣ै рдЬрдм noise level prescribed ambient noise standard рд╕े 10 dB(A) рдпा рдЕрдзिрдХ exceed рдХрд░े।
рдк्рд░рд╢्рди 44:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рдХ्рд░рдо рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдХोрдпрд▓ा-рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдкाрд╡рд░ рд╕्рдЯेрд╢рди рдоें рдКрд░्рдЬा рд░ूрдкांрддрд░рдг рдХो рд╕рд╣ी рдвंрдЧ рд╕े рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै?
(A) рдпांрдд्рд░िрдХ → рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ → рдКрд╖्рдоीрдп → рд╡िрдж्рдпुрдд
(B) рдКрд╖्рдоीрдп → рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ → рд╡िрдж्рдпुрдд → рдпांрдд्рд░िрдХ
(C) рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ → рд╡िрдж्рдпुрдд → рдКрд╖्рдоीрдп → рдпांрдд्рд░िрдХ
(D) рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ → рдКрд╖्рдоीрдп → рдпांрдд्рд░िрдХ → рд╡िрдж्рдпुрдд
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ → рдКрд╖्рдоीрдп → рдпांрдд्рд░िрдХ → рд╡िрдж्рдпुрдд
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Coal-fired power plant рдоें рдКрд░्рдЬा рдХा рдХ्рд░рдо рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै:
Coal рдХी Chemical Energy (рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдКрд░्рдЬा)
↓ Thermal Energy (рдКрд╖्рдоीрдп рдКрд░्рдЬा) — рдХोрдпрд▓ा рдЬрд▓рдиे рдкрд░
↓ Mechanical Energy (рдпांрдд्рд░िрдХ рдКрд░्рдЬा) — steam turbine рдШूрдордиे рдкрд░
↓ Electrical Energy (рд╡िрдж्рдпुрдд рдКрд░्рдЬा) — generator рдж्рд╡ाрд░ा
рдк्рд░рд╢्рди 45:
рдк्рд░рддिрдкूрд░рдХ рд╡рдиीрдХрд░рдг рдиिрдзि рдк्рд░рдмंрдзрди рдПрд╡ं рдпोрдЬрдиा рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг (CAMPA) рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХрдердиों рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХीрдЬिрдП:
I. CAF Act, 2016 рдФрд░ CAF Rules, 2018, 30 рд╕िрддंрдмрд░ 2018 рдХो рд▓ाрдЧू рд╣ुрдП।
II. National CAMPA рдХे рдкाрд╕ National рдФрд░ State-level рджोрдиों authorities рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╣ी governing body рд╣ै।
III. CAMPA funds рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ afforestation рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рднूрдоि рдЦрд░ीрджрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा/рд╕े рдХрдерди рд╕рд╣ी рд╣ै/рд╣ैं?
(A) рдХेрд╡рд▓ I
(B) рдХेрд╡рд▓ II рдФрд░ III
(C) рдХेрд╡рд▓ I рдФрд░ II
(D) рдХेрд╡рд▓ III
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдХेрд╡рд▓ I
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): PDF рдХी Answer Key рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХेрд╡рд▓ рдХрдерди I рд╕рд╣ी рд╣ै।
рдХрдерди I ✅
рдХрдерди II ❌
рдХрдерди III ❌
рдиिрд░्рджेрд╢ — рдк्рд░рд╢्рди 46–50
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рддाрд▓िрдХा рдкाँрдЪ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рдд्рд░ рдоें рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдХिрдП рдЧрдП рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рддрдеा рдк्рд░рддि рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рд▓िрдП рдЧрдП рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ुрд▓्рдХ рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै। рддाрд▓िрдХा рдХा рдз्рдпाрдирдкूрд░्рд╡рдХ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХीрдЬिрдП рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджीрдЬिрдП।
рдк्рд░рд╢्рди 46:
рд╕ंрд╕्рдеाрди D рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें 20% рдХी рдХрдоी рдХी рдЬाрддी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдк्рд░рддि рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рд╢ुрд▓्рдХ рдоें 25% рдХी рд╡ृрдж्рдзि рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдЗрди рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиों рдХे рдмाрдж рд╕ंрд╕्рдеाрди D рдж्рд╡ाрд░ा рдПрдХрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╢ुрд▓्рдХ рдХिрддрдиा рд╣ोрдЧा?
(A) ₹57,60,000
(B) ₹52,20,000
(C) ₹54,00,000
(D) ₹56,25,000
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) ₹54,00,000
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
D рдХे рдХुрд▓ рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ = 360
рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдоें 20% рдХी рдХрдоी: 360 × (80/100) = 288 рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░
рдкुрд░ाрдиा рд╢ुрд▓्рдХ = ₹15,000
рд╢ुрд▓्рдХ рдоें 25% рдХी рд╡ृрдж्рдзि: ₹15,000 × (125/100) = ₹18,750
рдХुрд▓ рд╢ुрд▓्рдХ: 288 × ₹18,750 = ₹54,00,000
рдк्рд░рд╢्рди 47:
рдпрджि рд╕ंрд╕्рдеाрди B рдк्рд░рддि рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рд╢ुрд▓्рдХ рдоें 25% рдХी рд╡ृрдж्рдзि рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдЕрдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд░рд╣рддी рд╣ै, рддो рд╕рднी рдкाँрдЪ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдПрдХрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдирдпा рдХुрд▓ рд╢ुрд▓्рдХ рдХिрддрдиा рд╣ोрдЧा?
(A) ₹2,44,40,000
(B) ₹2,40,40,000
(C) ₹2,42,40,000
(D) ₹2,46,40,000
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) ₹2,44,40,000
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
B рдХा рдирдпा рд╢ुрд▓्рдХ: ₹16,000 × (125/100) = ₹20,000
B рдХा рдирдпा рдХुрд▓ рд╢ुрд▓्рдХ: 300 × ₹20,000 = ₹60,00,000
рдмाрдХी рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХी рд░ाрд╢ि:
A = 240 × 18,000 = ₹43,20,000
C = 180 × 24,000 = ₹43,20,000
D = 360 × 15,000 = ₹54,00,000
E = 220 × 20,000 = ₹44,00,000
рдХुрд▓ рд░ाрд╢ि: ₹43.20 рд▓ाрдЦ + ₹60 рд▓ाрдЦ + ₹43.20 рд▓ाрдЦ + ₹54 рд▓ाрдЦ + ₹44 рд▓ाрдЦ = ₹244.40 рд▓ाрдЦ (рдпाрдиी ₹2,44,40,000)
рдк्рд░рд╢्рди 48:
250 рдпा рдЙрд╕рд╕े рдХрдо рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХो рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рджेрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рддि рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рднाрд░िрдд рдФрд╕рдд рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ुрд▓्рдХ, 250 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХो рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рджेрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХे рд╢ुрд▓्рдХ рд╕े рдХिрддрдиा рдЕрдзिрдХ рд╣ै?
(A) ₹4,920.45
(B) ₹5,120.45
(C) ₹4,820.45
(D) ₹5,020.45
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) ₹4,920.45
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
250 рдпा рдХрдо рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рд╡ाрд▓े рд╕ंрд╕्рдеाрди (A, C рдФрд░ E):
рдХुрд▓ рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ = 240 + 180 + 220 = 640
рдХुрд▓ рд╢ुрд▓्рдХ = (240×18,000) + (180×24,000) + (220×20,000) = 43,20,000 + 43,20,000 + 44,00,000 = ₹1,30,40,000
рднाрд░िрдд рдФрд╕рдд (Weighted Average): ₹1,30,40,000 ÷ 640 = ₹20,375
250 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рд╡ाрд▓े рд╕ंрд╕्рдеाрди (B рдФрд░ D):
рдХुрд▓ рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ = 300 + 360 = 660
рдХुрд▓ рд╢ुрд▓्рдХ = (300×16,000) + (360×15,000) = 48,00,000 + 54,00,000 = ₹1,02,00,000
рднाрд░िрдд рдФрд╕рдд (Weighted Average): ₹1,02,00,000 ÷ 660 = ₹15,454.55
рдЕंрддрд░: ₹20,375 − ₹15,454.55 = ₹4,920.45
рдк्рд░рд╢्рди 49:
рд╕рднी рдкाँрдЪ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдХुрд▓ рдХिрддрдиा рд╢ुрд▓्рдХ рдПрдХрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
(A) ₹2,36,00,000
(B) ₹2,42,80,000
(C) ₹2,25,60,000
(D) ₹2,32,40,000
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) ₹2,32,40,000
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
A = ₹43,20,000
B = ₹48,00,000
C = ₹43,20,000
D = ₹54,00,000
E = ₹44,00,000
рдХुрд▓ рдпोрдЧ: 43,20,000 + 48,00,000 + 43,20,000 + 54,00,000 + 44,00,000 = ₹2,32,40,000
рдк्рд░рд╢्рди 50:
рд╕ंрд╕्рдеाрди A рдФрд░ C рдж्рд╡ाрд░ा рдПрдХрдд्рд░िрдд рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╢ुрд▓्рдХ рдХा рд╕ंрд╕्рдеाрди D рдФрд░ E рдж्рд╡ाрд░ा рдПрдХрдд्рд░िрдд рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╢ुрд▓्рдХ рд╕े рдХ्рдпा рдЕрдиुрдкाрдд рд╣ै?
(A) 108 : 125
(B) 216 : 245
(C) 54 : 65
(D) 27 : 32
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) 216 : 245
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
A + C рдХा рд╢ुрд▓्рдХ: ₹43,20,000 + ₹43,20,000 = ₹86,40,000
D + E рдХा рд╢ुрд▓्рдХ: ₹54,00,000 + ₹44,00,000 = ₹98,00,000
рдЕрдиुрдкाрдд: 86,40,000 : 98,00,000 = 864 : 980 = 216 : 245
рдиिрд░्рджेрд╢ — рдк्рд░рд╢्рди 51–55
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкाрдИ рдЪाрд░्рдЯ (Pie Chart) рдПрдХ рд╕्рдХूрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдПрдХ рдХैрд▓ेंрдбрд░ рд╡рд░्рд╖ рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЦेрд▓ों рдкрд░ рдЦрд░्рдЪ рдХी рдЧрдИ рд░ाрд╢ि рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдкрд░ рдЦрд░्рдЪ = ₹9,000
рдкाрдИ рдЪाрд░्рдЯ рдХे рдХोрдг (Angles):
рдХ्рд░िрдХेрдЯ (Cricket) = 160°
рд╣ॉрдХी (Hockey) = 100°
рдлुрдЯрдмॉрд▓ (Football) = 45°
рдЯेрдиिрд╕ (Tennis) = 35°
рдмाрд╕्рдХेрдЯрдмॉрд▓ (Basketball) = 20°
рдк्рд░рд╢्рди 51:
рдпрджि рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдкрд░ рдХुрд▓ рдЦрд░्рдЪ ₹9,000 рд╕े рдмрдв़рдХрд░ ₹18,000 рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдкाрдИ рдЪाрд░्рдЯ рдЕрдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд░рд╣рддा рд╣ै, рддो рд╣ॉрдХी рдФрд░ рдмाрд╕्рдХेрдЯрдмॉрд▓ рдкрд░ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рдЦрд░्рдЪ рдХी рдЧрдИ рд░ाрд╢ि рдХिрддрдиी рд╣ोрдЧी?
(A) ₹18,000
(B) ₹48,000
(C) ₹50,000
(D) ₹60,000
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) ₹48,000
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
Football рдХा рдХोрдг = 45°
45° рдХा рдоाрди рдЕрдм ₹18,000 рд╣ै।
360° (рдХुрд▓ рдЦрд░्рдЪ) = ₹18,000 × (360/45) = ₹1,44,000
Hockey (100°) + Basketball (20°) = 120°
Hockey + Basketball рдкрд░ рдЦрд░्рдЪ: ₹1,44,000 × (120/360) = ₹48,000
рдк्рд░рд╢्рди 52:
рдмाрд╕्рдХेрдЯрдмॉрд▓ рдкрд░ рдХिрддрдиी рд░ाрд╢ि рдЦрд░्рдЪ рдХी рдЧрдИ рд╣ै? (рдоूрд▓ рдкाрдИ рдЪाрд░्рдЯ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░)
(A) ₹2,500
(B) ₹8,500
(C) ₹6,500
(D) ₹4,500
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
Football (45°) = ₹9,000
рдЗрд╕рд▓िрдП 1° = ₹9,000 ÷ 45 = ₹200
Basketball = 20°
рдЦрд░्рдЪ: 20 × ₹200 = ₹4,000 рдЪूँрдХि ₹4,000 рдХिрд╕ी рд╡िрдХрд▓्рдк рдоें рдирд╣ीं рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ 'рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं' рд╣ोрдЧा।
рдк्рд░рд╢्рди 53:
рд╕рднी рдЦेрд▓ों рдкрд░ рдХुрд▓ рдХिрддрдиी рд░ाрд╢ि рдЦрд░्рдЪ рдХी рдЧрдИ рд╣ै?
(A) ₹82,000
(B) ₹72,000
(C) ₹62,000
(D) ₹80,000
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) ₹72,000
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
Football (45°) = ₹9,000
рдкूрд░ा рд╡ृрдд्рдд (Pie Chart) = 360°
рдХुрд▓ рд░ाрд╢ि: ₹9,000 × (360/45) = ₹9,000 × 8 = ₹72,000
рдк्рд░рд╢्рди 54:
рдХुрд▓ рд░ाрд╢ि рдХा рдХिрддрдиा рднाрдЧ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдкрд░ рдЦрд░्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
(A) 5/9
(B) 5/8
(C) 4/9
(D) 1/3
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) 4/9
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
Cricket рдХा рдХोрдг = 160°
рдХुрд▓ рдХोрдг = 360°
рднाрдЧ: 160 / 360 = 16 / 36 = 4/9
рдк्рд░рд╢्рди 55:рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рд╣ॉрдХी рдкрд░ рдХिрддрдиी рдЕрдзिрдХ рд░ाрд╢ि рдЦрд░्рдЪ рдХी рдЧрдИ рд╣ै?
(A) ₹20,000
(B) ₹10,000
(C) ₹11,000
(D) ₹12,000
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) ₹11,000
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
1° рдХा рдоाрди = ₹200
Hockey (100°) рдкрд░ рдЦрд░्рдЪ = 100 × ₹200 = ₹20,000
Football (45°) рдкрд░ рдЦрд░्рдЪ = ₹9,000
рдЕंрддрд░: ₹20,000 − ₹9,000 = ₹11,000
рдк्рд░рд╢्рди 56:
‘рдУ’ рддрдеा ‘рдФ’ рдХा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕्рдеाрди рд╣ै:
(A) рдХंрда рд╡ рддाрд▓ु
(B) рджंрдд рд╡ рдУрд╖्рда
(C) рдХंрда рд╡ рдУрд╖्рда
(D) рджंрдд рд╡ рддाрд▓ु
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдХंрда рд╡ рдУрд╖्рда
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): ‘рдУ’ рдФрд░ ‘рдФ’ рджोрдиों рдХंрдаोрд╖्рда्рдп рд╕्рд╡рд░ рд╣ैं। рдЕрд░्рдеाрдд рдЗрдирдХे рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдоें рдХंрда рдФрд░ рдУрд╖्рда (рд╣ोंрда) рджोрдиों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 57:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд╡िрд░ाрдо рдЪिрд╣्рди рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдпुрдЧ्рдо рд╢рдм्рджों рдХे рдордз्рдп рдпा рджो рд╢рдм्рджों рдоें рд╕ंрдмंрдз рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╢рдм्рджों рдХो рджोрд╣рд░ाрдиे рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
(A) рдиिрд░्рджेрд╢рдХ рдЪिрд╣्рди
(B) рд╡िрд╡рд░рдг рдЪिрд╣्рди
(C) рдпोрдЬрдХ рдЪिрд╣्рди
(D) рдЙрдж्рдзрд░рдг рдЪिрд╣्рди
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдпोрдЬрдХ рдЪिрд╣्рди
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдпोрдЬрдХ рдЪिрд╣्рди (-) рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рджो рд╢рдм्рджों рдХो рдЬोрдб़рдиे рддрдеा рдЙрдирдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдмंрдз рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдоाрддा-рдкिрддा, рджिрди-рдк्рд░рддिрджिрди, рд╕ुрдЦ-рджुःрдЦ, рджेрд╢-рд╡िрджेрд╢।
рдк्рд░рд╢्рди 58:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рд╡ाрдХ्рдп рдЕрд╢ुрдж्рдз рд╣ै?
(A) рджाрд╕рддा рдпुрдХ्рдд рдЬीрд╡рди рдаीрдХ рдирд╣ीं рд╣ै।
(B) рд╡рд╣ рдкौрдзों рдХो рд╕ींрдЪрддा рд╣ै।
(C) рд╡िрдж्рдпाрдЪрд░рдг рдмрд╣ुрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рд╣ै।
(D) рд╕рднाрдкрдг рд╕рд╣िрдд рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП।
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рд╕рднाрдкрдг рд╕рд╣िрдд рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рджिрдП рдЧрдП рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рд╕े рд╡िрдХрд▓्рдк (D) "рд╕рднाрдкрдг рд╕рд╣िрдд рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП" рдоें рд╡рд░्рддрдиी/рд╢рдм्рдж-рдк्рд░рдпोрдЧ рдХी рдЕрд╢ुрдж्рдзि рд╣ै। Answer Key рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдпрд╣ी рд╡ाрдХ्рдп рдЕрд╢ुрдж्рдз рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 59:
рдЬрдм рдХोрдИ рд░ाрдЬрдХीрдп рдпा рдЧैрд░-рд░ाрдЬрдХीрдп рд╕ंрд╕्рдеा рдЕрдкрдиे рдиिрд░्рджेрд╢, рдпोрдЬрдиा, рдиिрд░्рдгрдп рдЖрджि рдХो рд╕рдоाрдЪाрд░-рдкрдд्рд░ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдПрд╡ं рдЖрдо рдЬрдирддा рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрддी рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै:
(A) рдкрд░िрдкрдд्рд░
(B) рдЕрдиुрд╕्рдоाрд░рдХ
(C) рд╡िрдЬ्рдЮрдк्рддि
(D) рдЬ्рдЮाрдкрди
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рд╡िрдЬ्рдЮрдк्рддि
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдХिрд╕ी рд╕ंрд╕्рдеा рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдкрдиे рдиिрд░्рджेрд╢, рдиिрд░्рдгрдп, рдпोрдЬрдиा рдпा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ूрдЪрдиा рдХो рдЖрдо рдЬрдирддा рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬाрд░ी рдХी рдЧрдИ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд╕ूрдЪрдиा рдХो 'рд╡िрдЬ्рдЮрдк्рддि' (Press Release) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 60:
‘рддुрдордиे рдкрдв़ाрдИ рдХी рд╣ोрддी рддो рдЙрдд्рддीрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддे।’ рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдХौрди-рд╕ा рдХाрд▓ рд╣ै?
(A) рд╕ाрдоाрди्рдп рднूрдд
(B) рд╕ंрджिрдЧ्рдз рднूрдд
(C) рд╣ेрддुрд╣ेрддुрдордж् рднूрдд
(D) рд╣ेрддुрд╣ेрддुрдордж् рднрд╡िрд╖्рдпрдд्
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рд╣ेрддुрд╣ेрддुрдордж् рднूрдд
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдЬिрд╕ рд╡ाрдХ्рдп рдоें рднूрддрдХाрд▓ рдоें рдХिрд╕ी рд╢рд░्рдд рдХे рдкूрд░ी рди рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдХाрд░्рдп рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ, рд╡рд╣ाँ 'рд╣ेрддुрд╣ेрддुрдордж् рднूрддрдХाрд▓' рд╣ोрддा рд╣ै।
рд╡ाрдХ्рдп: “рддुрдордиे рдкрдв़ाрдИ рдХी рд╣ोрддी рддो рдЙрдд्рддीрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддे।”
рдпрд╣ाँ рдкрдв़ाрдИ рдХрд░рдиा (рд╢рд░्рдд) рдФрд░ рдЙрдд्рддीрд░्рдг рд╣ोрдиा (рд╢рд░्рдд рдХा рдкрд░िрдгाрдо) рджोрдиों рдмाрддें рднूрддрдХाрд▓ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ैं рдФрд░ рд╢рд░्рдд рдкूрд░ी рди рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд░िрдгाрдо рдирд╣ीं рдоिрд▓ा। рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ рд╣ेрддुрд╣ेрддुрдордж् рднूрддрдХाрд▓ рд╣ै।
рдЕрдн्рдпाрд╕ рдк्рд░рд╢्рди: рд╕ाрдоाрди्рдп рд╣िंрджी рдФрд░ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдЬ्рдЮाрди (рдк्рд░рд╢्рди 61 рд╕े 75)
рдк्рд░рд╢्рди 61:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рд╢рдм्рдж рддрдд्рд╕рдо рд╣ै?
(A) рдЗрдорд▓ी
(B) рдЙрд╕्рддाрдж
(C) рдЕрдиाрдЬ
(D) рдХिрд╕ाрди
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдЙрд╕्рддाрдж
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рджिрдП рдЧрдП Answer Key рдоें 'рдЙрд╕्рддाрдж' рдХो рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЕрддः Option B рд╕рд╣ी рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 62:
“рдЖँрдзी рдХे рдЖрдо рд╣ोрдиा” рдоुрд╣ाрд╡рд░े рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै:
(A) рд╕рд╕्рддी рдЪीрдЬें
(B) рдмाрдзрдХ рдмрдирдиा
(C) рд╡рд░्рд╖ा рдоें рд░рд╣ рдкाрдиा
(D) рдЬीрд╡рди рдХे рдлाрдпрджे рдХो рдЬाрдирдиा
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рд╕рд╕्рддी рдЪीрдЬें
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): “рдЖँрдзी рдХे рдЖрдо рд╣ोрдиा” рдоुрд╣ाрд╡рд░े рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдХिрд╕ी рд╡рд╕्рддु рдпा рдЪीрдЬ рдХा рдмрд╣ुрдд рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдФрд░ рд╕рд╕्рддे рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोрдиा।
рдк्рд░рд╢्рди 63:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा ‘рджिрди’ рд╢рдм्рдж рдХा рдкрд░्рдпाрдпрд╡ाрдЪी рдирд╣ीं рд╣ै?
(A) рджिрд╡рд╕
(B) рдкाрд░
(C) рд╡ाрд░
(D) рд╡ाрд╕рд░
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдкाрд░
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рджिрд╡рд╕, рд╡ाрд░ рдФрд░ рд╡ाрд╕рд░ — рдпे рд╕рднी ‘рджिрди’ рдХे рдкрд░्рдпाрдпрд╡ाрдЪी рд╣ैं। 'рдкाрд░' рдХा рдЕрд░्рде рджिрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ 'рдкाрд░' рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 64:
‘рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг’ рд╢рдм्рдж рдХा рд╕ंрдзि-рд╡िрдЪ्рдЫेрдж рд╣ै:
(A) рдЕрдиु + рд╡ेрд╖рдг
(B) рдЕрдиु + рдПрд╖рдг
(C) рдЕрди् + рдПрд╖рдг
(D) рдЕрди् + рд╡ेрд╖рдг
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдЕрдиु + рдПрд╖рдг
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг = рдЕрдиु + рдПрд╖рдг। рдпрд╣ाँ рдпрдг рд╕ंрдзि рдХे рдХाрд░рдг рд╢рдм्рдж рдХा рд░ूрдк 'рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг' рдмрдирддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 65:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рд╡рд░्рддрдиी рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдХौрди-рд╕ा рд╢рдм्рдж рдЕрд╢ुрдж्рдз рд╣ै?
(A) рдХ्рд╖िрддि
(B) рд╕ाрдзिрдХाрд░िрдХ
(C) рдЕрд▓्рд╣рдпा
(D) рдЕрдзीрди
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рджिрдП рдЧрдП Answer Key рдоें Option E рдХो рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд рдк्рд░рд╢्рди рдоें рджिрдП рдЧрдП рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рдХोрдИ рднी рд╢рдм्рдж рдРрд╕ा рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЧрдпा рдЬिрд╕े рдЕрд╢ुрдж्рдз рдЙрдд्рддрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ो।
рдк्рд░рд╢्рди 66:
рдПрдХ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХिрд╕ी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдХी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдк्рд░рддिрдпाँ рдЫрдкाрдИ рдХрд░рддे рд╕рдордп рд╕्рдпाрд╣ी рдХी рдЦрдкрдд рдХो рдХрдо рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै। рдЫрдкाрдИ рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХा рдХौрди-рд╕ा рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдиा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП?
(A) рдмेрд╕्рдЯ (Best)
(B) рдбुрдк्рд▓ेрдХ्рд╕ рдк्рд░िंрдЯिंрдЧ (Duplex Printing)
(C) рдЗрдХोрдиॉрдоोрдб (EconoMode)
(D) рдЧ्рд░ेрд╕्рдХेрд▓ (Grayscale)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдЗрдХोрдиॉрдоोрдб (EconoMode)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): EconoMode рдк्рд░िंрдЯрд░ рдХी рдРрд╕ी setting рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХрдо ink/toner рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиा рд╣ै। рдпрджि рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा ink consumption рдХрдо рдХрд░рдиा рд╣ै, рддो EconoMode рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 67:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рдХрдерди рд╡рд░्рд▓्рдб рд╡ाрдЗрдб рд╡ेрдм рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╕рд╣ी рд╣ै?
(A) W3C рдиे CERN рд╕े рдкрд╣рд▓े рдк्рд░рдердо рд╡ेрдм рдм्рд░ाрдЙрдЬрд░ рдмрдиाрдпा рдеा।
(B) W3C рдХे рдЧрдарди рдХे рдмाрдж рдк्рд░рдердо рд╡ेрдмрдкेрдЬ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рдеा।
(C) рдЯिрдо рдмрд░्рдирд░्рд╕-рд▓ी рдиे 1991 рдоें MIT рдоें рдкрд╣рд▓ा рд╡ेрдмрдкेрдЬ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдеा।
(D) рдкрд╣рд▓ा рд╡ेрдм рд╕рд░्рд╡рд░, рдм्рд░ाрдЙрдЬрд░ рдФрд░ рд╡ेрдмрдкेрдЬ 1995 рдоें CERN рдоें рдмрдиाрдП рдЧрдП рдеे।
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): PDF рдХी Answer Key рдоें Option E рдХो рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рджिрдП рдЧрдП рдЪाрд░ों рдХрдердиों рдоें рд╕े рдХोрдИ рднी рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 68:
рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рджूрд╕рд░ी рдкीрдв़ी рдоें рдХौрди-рд╕ा рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдШрдЯрдХ (рдШрдЯрдХ) рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा?
(A) рдЗंрдЯीрдЧ्рд░ेрдЯेрдб рд╕рд░्рдХिрдЯ (Integrated Circuits)
(B) рдоाрдЗрдХ्рд░ोрдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░ (Microprocessors)
(C) рдЯ्рд░ांрдЬिрд╕्рдЯрд░ (Transistors)
(D) рд╡ैрдХ्рдпूрдо рдЯ्рдпूрдм (Vacuum Tubes)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдЯ्рд░ांрдЬिрд╕्рдЯрд░ (Transistors)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдкीрдв़िрдпों рдоें рдоुрдЦ्рдп рдШрдЯрдХ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं:
рдкрд╣рд▓ी рдкीрдв़ी (First Gen) → рд╡ैрдХ्рдпूрдо рдЯ्рдпूрдм (Vacuum Tubes)
рджूрд╕рд░ी рдкीрдв़ी (Second Gen) → рдЯ्рд░ांрдЬिрд╕्рдЯрд░ (Transistors)
рддीрд╕рд░ी рдкीрдв़ी (Third Gen) → рдЗंрдЯीрдЧ्рд░ेрдЯेрдб рд╕рд░्рдХिрдЯ (Integrated Circuits)
рдЪौрдеी рдкीрдв़ी (Fourth Gen) → рдоाрдЗрдХ्рд░ोрдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░ (Microprocessors)
рдк्рд░рд╢्рди 69:
рдПрдордПрд╕ рдПрдХ्рд╕ेрд▓ (MS Excel) рдоें рд╕ेрд▓ рд░ेрдлрд░ेंрд╕िंрдЧ рдХे рдмाрд░े рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рдХрдерди рдЧрд▓рдд рд╣ै?
(A) рдПрдХ рдПрдХ्рд╕ेрд▓ рд╕ेрд▓ рд░ेрдлрд░ेंрд╕ рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рд╡рд░्рдХрд╢ीрдЯ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╕ेрд▓ рдХो рд╕ंрджрд░्рднिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।
(B) A1 рд░ेрдлрд░ेंрд╕ рд╕्рдЯाрдЗрд▓ рдоें, рдПрдм्рд╕ोрд▓्рдпूрдЯ рд╕ेрд▓ рд░ेрдлрд░ेंрд╕ рдХो $ рдЪिрд╣्рди рдХे рд╕ाрде рдиिрд░्рджिрд╖्рдЯ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
(C) R1C1 рд░ेрдлрд░ेंрд╕ рд╕्рдЯाрдЗрд▓ рдоें, рдПрдм्рд╕ोрд▓्рдпूрдЯ рд░ो рдпा рдХॉрд▓рдо рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдХो рд╡рд░्рдЧाрдХाрд░ рдХोрд╖्рдардХों рдоें рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै।
(D) A1 рд╕्рдЯाрдЗрд▓ рдоें, рд░िрд▓ेрдЯिрд╡ рд░ेрдлрд░ेंрд╕ рдоें рдХॉрд▓рдо рдЕрдХ्рд╖рд░ рдХे рдмाрдж рд░ो рд╕ंрдЦ्рдпा рд╣ोрддी рд╣ै।
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) R1C1 рд░ेрдлрд░ेंрд╕ рд╕्рдЯाрдЗрд▓ рдоें, рдПрдм्рд╕ोрд▓्рдпूрдЯ рд░ो рдпा рдХॉрд▓рдо рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдХो рд╡рд░्рдЧाрдХाрд░ рдХोрд╖्рдардХों рдоें рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): PDF рдХी Answer Key рдоें R1C1 reference style рд╡ाрд▓ा рдХрдерди (C) рдЧрд▓рдд рдЪिрд╣्рдиिрдд рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢्рди рдХा рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ Option C рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 70:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рдкेрдЬ рд░िрдк्рд▓ेрд╕рдоेंрдЯ рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо рдмेрд▓ाрдбी рдХी рд╡िрд╕ंрдЧрддि (Belady’s Anomaly) рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै?
(A) рдлрд░्рд╕्рдЯ-рдЗрди, рдлрд░्рд╕्рдЯ-рдЖрдЙрдЯ (FIFO)
(B) рд▓ीрд╕्рдЯ рд░िрд╕ेंрдЯрд▓ी рдпूрдЬ्рдб (LRU)
(C) рдСрдк्рдЯिрдорд▓ рдкेрдЬ рд░िрдк्рд▓ेрд╕рдоेंрдЯ (OPT)
(D) рдоोрд╕्рдЯ рд░िрд╕ेंрдЯрд▓ी рдпूрдЬ्рдб (MRU)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдлрд░्рд╕्рдЯ-рдЗрди, рдлрд░्рд╕्рдЯ-рдЖрдЙрдЯ (FIFO)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Belady’s Anomaly рд╡рд╣ рд╕्рдеिрддि рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдХुрдЫ page replacement algorithms рдоें frames (рдоेрдоोрд░ी) рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ page faults рдмрдв़ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд░ूрдк рд╕े FIFO page replacement algorithm рдоें рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 71:
рдЖрдЙрдЯрд▓ुрдХ рдХी рдХौрди-рд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдк्рд░ाрдк्рддрдХрд░्рддाрдУं рдХो рд╕ाрдЭा рдХी рдЧрдИ рдл़ाрдЗрд▓ рдХे рдирд╡ीрдирддрдо рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рддрдХ рд╣рдоेрд╢ा рдкрд╣ुँрдЪрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддी рд╣ै?
(A) рд╡рдирдб्рд░ाрдЗрд╡ рд╕िंрдХ्рд░ोрдиाрдЗрдЬेрд╢рди (OneDrive Synchronization)
(B) рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдлाрдЗрд▓ рд╢ेрдпрд░िंрдЧ (Cloud File Sharing)
(C) рд╢ेрдпрд░्рдб рдоेрд▓рдмॉрдХ्рд╕ (Shared Mailbox)
(D) рдлाрдЗрд▓ рдЕрдЯैрдЪрдоेंрдЯ (File Attachment)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдлाрдЗрд▓ рд╢ेрдпрд░िंрдЧ (Cloud File Sharing)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Cloud File Sharing рдоें рд╕ाрдЭा рдХी рдЧрдИ рдлाрдЗрд▓ рдХा updated/latest version cloud location рд╕े access рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, рд╕ाрдоाрди्рдп file attachment рдХिрд╕ी рдИрдоेрд▓ рдоें рднेрдЬी рдЧрдИ рдлाрдЗрд▓ рдХी рдоाрдд्рд░ рдПрдХ copy рд╣ोрддी рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдбेрдЯ рдирд╣ीं рд╣ोрддी।
рдк्рд░рд╢्рди 72:
рдЯीрд╕ीрдкी/рдЖрдИрдкी (TCP/IP) рдк्рд░ोрдЯोрдХॉрд▓ рд▓ेрдпрд░्рд╕ рдХा рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рд╕рд╣ी рдХ्рд░рдо (рдКрдкрд░ рд╕े рдиीрдЪे) рд╣ै?
(A) рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди → рдЯ्рд░ांрд╕рдкोрд░्рдЯ → рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ → рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдПрдХ्рд╕ेрд╕
(B) рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ → рдЯ्рд░ांрд╕рдкोрд░्рдЯ → рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди → рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдПрдХ्рд╕ेрд╕
(C) рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдПрдХ्рд╕ेрд╕ → рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ → рдЯ्рд░ांрд╕рдкोрд░्рдЯ → рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди
(D) рдЯ्рд░ांрд╕рдкोрд░्рдЯ → рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди → рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ → рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдПрдХ्рд╕ेрд╕
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди → рдЯ्рд░ांрд╕рдкोрд░्рдЯ → рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ → рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдПрдХ्рд╕ेрд╕
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): TCP/IP Model рдХी layers рдХा рдКрдкрд░ рд╕े рдиीрдЪे рд╕рд╣ी рдХ्рд░рдо рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:
Application (рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди)
Transport (рдЯ्рд░ांрд╕рдкोрд░्рдЯ)
Internet (рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ)
Network Access (рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдПрдХ्рд╕ेрд╕)
рдк्рд░рд╢्рди 73:
рд╕ाрдоाрди्рдп рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди CAD рдХा рдкूрд░्рдг рд░ूрдк рдХ्рдпा рд╣ै?
(A) рдХंрдк्рдпूрдЯрд░-рдЕрд╕िрд╕्рдЯेрдб рдб्рд░ाрдл्рдЯिंрдЧ (Computer-Assisted Drafting)
(B) рдХंрдк्рдпूрдЯрд░-рдПрдбेрдб рдбिрдЬाрдЗрди (Computer-Aided Design)
(C) рдХंрдк्рдпूрдЯрд░-рдПрдбрд╡ांрд╕्рдб рдбिрдЬाрдЗрди (Computer-Advanced Design)
(D) рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ीрдХृрдд рдЖрд░्рдХिрдЯेрдХ्рдЪрд░рд▓ рдб्рд░ॉрдЗंрдЧ (Computerised Architectural Drawing)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдХंрдк्рдпूрдЯрд░-рдПрдбेрдб рдбिрдЬाрдЗрди (Computer-Aided Design)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): CAD рдХा рдЕрд░्рде Computer-Aided Design рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ engineering, architecture, product design рдЖрджि рдоें computer рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े designs рдФрд░ drawings рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 74:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рдЯ्рд░ांрд╕рдкोрд░्рдЯ рд▓ेрдпрд░ рдк्рд░ोрдЯोрдХॉрд▓ рдбेрдЯा рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рдХी рдЧाрд░ंрдЯी рджेрддा рд╣ै, рдЗрди-рдСрд░्рдбрд░ рдбेрдЯा рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рддीрди-рддрд░рдлा handshake рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдХрдиेрдХ्рд╢рди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै?
(A) рдПрдЖрд░рдкी (ARP)
(B) рдЖрдИрд╕ीрдПрдордкी (ICMP)
(C) рдпूрдбीрдкी (UDP)
(D) рдбीрдПрдирдПрд╕ (DNS)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдк्рд░рд╢्рди рдоें рдЬिрд╕ рдк्рд░ोрдЯोрдХॉрд▓ рдХी рдмाрдд рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै рд╡рд╣ TCP (Transmission Control Protocol) рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि:
TCP → Reliable, ordered delivery рдХрд░рддा рд╣ै।
TCP → Three-way handshake рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рддा рд╣ै।
(рдЬрдмрдХि UDP connectionless рд╣ोрддा рд╣ै) рдЪूँрдХि рджिрдП рдЧрдП рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें TCP рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ 'рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं' рд╣ोрдЧा।
рдк्рд░рд╢्рди 75:
X (рдкрд╣рд▓े Twitter) рдкрд░ “Quote Post” рдлीрдЪрд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрд╕рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
(A) рдХिрд╕ी рдкोрд╕्рдЯ рдХे рдмाрдж рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдордп рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░рдиे рд╣ेрддु
(B) рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рдпूрдЬрд░ рдХे рдкोрд╕्рдЯ рдХो рдЕрдкрдиा рдХрдоेंрдЯ рдЬोрдб़рдХрд░ рд░ीрдкोрд╕्рдЯ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП
(C) рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рдпूрдЬрд░ рдХी рдк्рд░ोрдлाрдЗрд▓ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдХो рдЕрдкрдиे рдкोрд╕्рдЯ рдоें рдХॉрдкी рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП
(D) рдХेрд╡рд▓ рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ рд╡ाрд▓े рдкोрд╕्рдЯ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬिрд╕рдоें рдЗрдоेрдЬ, рд╡ीрдбिрдпो рдпा рд▓िंрдХ рд╢ाрдоिрд▓ рди рд╣ों
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рдпूрдЬрд░ рдХे рдкोрд╕्рдЯ рдХो рдЕрдкрдиा рдХрдоेंрдЯ рдЬोрдб़рдХрд░ рд░ीрдкोрд╕्рдЯ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Quote Post рдоें рдЖрдк рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдкोрд╕्рдЯ рдХो repost рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиा comment/opinion (рдЯिрдк्рдкрдгी) рднी рдЬोрдб़ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 76:
рд╕ूрдЪी-I рдХो рд╕ूрдЪी-II рд╕े рд╕ुрдоेрд▓िрдд рдХीрдЬिрдП рдФрд░ рд╕ूрдЪिрдпों рдХे рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдХूрдЯ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдЪुрдиिрдП:
рд╕ूрдЪी-I — AI/ML рдЕрд╡рдзाрд░рдгा
a. рд░िрдХрдоेंрдбेрд╢рди рдЗंрдЬрди (Recommendation Engine)
b. рдбीрдк рд▓рд░्рдиिंрдЧ (Deep Learning)
c. рд╕ुрдкрд░рд╡ाрдЗрдЬ्рдб рд▓рд░्рдиिंрдЧ (Supervised Learning)
d. рд░ीрдЗрди्рдлोрд░्рд╕рдоेंрдЯ рд▓рд░्рдиिंрдЧ (Reinforcement Learning)
рд╕ूрдЪी-II — рд╡िрд╡рд░рдг
i. рдк्рд░рдпाрд╕-рдд्рд░ुрдЯि рдЖрдзाрд░िрдд рдЕрдзिрдЧрдо (Trial-and-error learning)
ii. рд╡ैрдпрдХ्рддिрдХृрдд рдХंрдЯेंрдЯ рд╕ुрдЭाрд╡ (Personalized content suggestion)
iii. рди्рдпूрд░рд▓ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ-рдЖрдзाрд░िрдд рдЕрдзिрдЧрдо (Neural network-based learning)
iv. рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди рдФрд░ рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдиाрдоांрдХिрдд/рд▓ेрдмрд▓рдпुрдХ्рдд рдЖँрдХрдб़े (Labelled data for prediction and classification)
рдХूрдЯ:
(A) a-ii, b-i, c-iv, d-iii
(B) a-iii, b-ii, c-i, d-iv
(C) a-i, b-iii, c-ii, d-iv
(D) a-ii, b-iii, c-iv, d-i
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) a-ii, b-iii, c-iv, d-i
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рд╕рд╣ी рдоिрд▓ाрди рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:
Recommendation Engine → Personalized content suggestion
Deep Learning → Neural network-based learning
Supervised Learning → Labelled data
Reinforcement Learning → Trial-and-error learning
рдк्рд░рд╢्рди 77:
рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ों рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ूрдЪрдиा рдХी рдЗрдХाрдИ рдХो рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै:
(A) рдмिрдЯ्рд╕ (Bits)
(B) рдХ्рдпूрдмिрдЯ्рд╕ (Qubits)
(C) рдиिрдмрд▓्рд╕ (Nibbles)
(D) рдмाрдЗрдЯ्рд╕ (Bytes)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдХ्рдпूрдмिрдЯ्рд╕ (Qubits)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Classical computer рдоें рд╕ूрдЪрдиा рдХी рдоूрд▓ рдЗрдХाрдИ Bit рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬрдмрдХि Quantum Computer рдоें рдоूрд▓ рдЗрдХाрдИ Qubit (Quantum Bit) рд╣ोрддी рд╣ै। Qubit рдХ्рд╡ांрдЯрдо рд╕्рдЯेрдЯ्рд╕ (quantum states) рдХे рд╕ुрдкрд░рдкोрдЬिрд╢рди (superposition) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 78:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХेंрдж्рд░ीрдХृрдд рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдиिрдзि рд╣рд╕्рддांрддрд░рдг рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдХा рдХौрди-рд╕ा рдпुрдЧ्рдо рдХ्рд░рдорд╢ः 2004 рдФрд░ 2005 рдоें рднाрд░рддीрдп рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ (RBI) рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдЪ्рдЪ-рдоूрд▓्рдп рдФрд░ рдЦुрджрд░ा рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рднुрдЧрддाрдиों рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा?
(A) RTGS рдФрд░ NEFT
(B) UPI рдФрд░ BHIM
(C) ECS рдФрд░ NACH
(D) IMPS рдФрд░ AePS
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) RTGS рдФрд░ NEFT
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
RTGS (Real Time Gross Settlement): рдЙрдЪ्рдЪ-рдоूрд▓्рдп рдХे real-time fund transfer рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╣ै।
NEFT (National Electronic Funds Transfer): рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ fund transfer рдХी рд╡्рдпाрдкрдХ рдЦुрджрд░ा (retail) рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╣ै। рдЕрддः рджिрдП рдЧрдП рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें RTGS рдФрд░ NEFT рд╕рд╣ी рдпुрдЧ्рдо рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 79:
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рдк्рд░ेрд╖рдХ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рд╕ंрджेрд╢ рдХी рдЕрдЦंрдбрддा рдХो рд╕рдд्рдпाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рдХ्рд░िрдк्рдЯोрдЧ्рд░ाрдлिрдХ рддंрдд्рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
(A) рдк्рд▓ेрдирдЯेрдХ्рд╕्рдЯ рдХрдо्рдк्рд░ेрд╢рди (Plaintext Compression)
(B) рдХेрд╡рд▓ рд╕рдордоिрдд рдХुंрдЬी рдПрди्рдХ्рд░िрдк्рд╢рди (Symmetric Key Encryption Only)
(C) рдиिрдЬी рдХुंрдЬी рд╕े рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХे рд╕ाрде рд╣ैрд╢िंрдЧ (Hashing with Private Key Signing)
(D) рдкाрд╕рд╡рд░्рдбों рдХी рд╕ॉрд▓्рдЯिंрдЧ (Salting of Passwords)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдиिрдЬी рдХुंрдЬी рд╕े рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХे рд╕ाрде рд╣ैрд╢िंрдЧ
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): Digital Signature рдоें message рдХा hash рдмрдиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕े sender рдХी private key рд╕े sign рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд╕ेंрдбрд░ (Sender) рдХी рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा (authenticity) рд╕рдд्рдпाрдкिрдд рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рднी рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рдоैрд╕ेрдЬ рдоें рдХोрдИ рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ुрдЖ рд╣ै рдпा рдирд╣ीं।
рдк्рд░рд╢्рди 80:
рдПрдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдоें рд╣рд╕्рддрд▓िрдЦिрдд рдЪेрдХрдмॉрдХ्рд╕ рдФрд░ рдоुрдж्рд░िрдд рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ рд╣ों, рддो рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХिрдП рдЧрдП рдЙрдд्рддрд░ों рдХो рдкрдв़рдиे рдФрд░ рдоुрдж्рд░िрдд рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ рдХो рдЕрд▓рдЧ рд╕े рдбिрдЬिрдЯाрдЗрдЬ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ device combination рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП?
(A) OMR рдФрд░ OCR
(B) OCR рдФрд░ MICR
(C) OCR рдФрд░ рдмाрд░рдХोрдб рд░ीрдбрд░
(D) OMR рдФрд░ MICR
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) OMR рдФрд░ OCR
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation):
OMR (Optical Mark Recognition): рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХिрдП рдЧрдП рдЙрдд्рддрд░ों рдпा рдЪेрдХрдмॉрдХ्рд╕ рдХो рдкрдв़рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
OCR (Optical Character Recognition): рдоुрдж्рд░िрдд (printed) рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ рдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП OMR + OCR рд╕рдмрд╕े рд╕рд╣ी combination рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 81:
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдмрд╣рд░ाрдЗрдЪ рдХे рдХрд░ीрдХॉрдЯ рдЧाँрд╡ рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд╢्рд░ेрдгी рдоें рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдмрдХॉрди्рдЯिрдиेंрдЯ рд░िрд╕्рдкॉрди्рд╕िрдмрд▓ рдЯूрд░िрдЬ्рдо (ICRT) рдЕрд╡ॉрд░्рдб 2025 рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै?
(A) рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдк्рд░рдмंрдзрди (Managing Waste)
(B) рд╢ांрддि, рд╕рдордЭ рдФрд░ рд╕рдоाрд╡ेрд╢ (Peace, Understanding and Inclusion)
(C) рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдЕрдиुрдХूрд▓рди рдФрд░ рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди (Climate Adaptation and Resilience)
(D) рд▓ोрдХрд▓ рд╕ोрд░्рд╕िंрдЧ рдмрдв़ाрдиा (Increasing Local Sourcing)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рд╢ांрддि, рд╕рдордЭ рдФрд░ рд╕рдоाрд╡ेрд╢
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): PDF рдоें highlighted answer рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдмрд╣рд░ाрдЗрдЪ рдХे рдХрд░ीрдХॉрдЯ рдЧाँрд╡ рдХो "Peace, Understanding and Inclusion" (рд╢ांрддि, рд╕рдордЭ рдФрд░ рд╕рдоाрд╡ेрд╢) рдХी рд╢्рд░ेрдгी рдоें рдпрд╣ рдЕрд╡ाрд░्рдб рдоिрд▓ा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 82:
рдЬрдирд╡рд░ी 2023 рдоें рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рд╕े рд░рд╡ाрдиा рдХिрдП рдЧрдП рджुрдиिрдпा рдХे рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмे рдирджी рдХ्рд░ूрдЬ рдоें рд╕े рдПрдХ рдХा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?
(A) рдПрдорд╡ी рдпрдоुрдиा рд╡िрд▓ाрд╕ (MV Yamuna Vilas)
(B) рдПрдорд╡ी рдм्рд░рд╣्рдордкुрдд्рд░ рд╡िрд▓ाрд╕ (MV Brahmaputra Vilas)
(C) рдПрдорд╡ी рд╢ाрд░рджा рд╡िрд▓ाрд╕ (MV Sharda Vilas)
(D) рдПрдорд╡ी рдЧंрдЧा рд╡िрд▓ाрд╕ (MV Ganga Vilas)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рдПрдорд╡ी рдЧंрдЧा рд╡िрд▓ाрд╕
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): MV Ganga Vilas рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рд╕े рдЬрдирд╡рд░ी 2023 рдоें рд░рд╡ाрдиा рд╣ुрдЖ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз luxury river cruise рд╣ै। рдпрд╣ рдЧंрдЧा рдирджी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рднाрд░рдд рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдирджी рдкрд░्рдпрдЯрди (river tourism) рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 83:
рдЕрдХрдмрд░ рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░िрдпों рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдХे рджौрд░ाрди, рдмрд╕्рддी рдЬिрд▓े рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЕрд╡рдз рд╕ूрдмे рдХी рдХिрд╕ ‘рд╕рд░рдХाрд░’ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдмрдиा рдеा?
(A) рдЦैрд░ाрдмाрдж рд╕рд░рдХाрд░
(B) рдмрд╣рд░ाрдЗрдЪ рд╕рд░рдХाрд░
(C) рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рд╕рд░рдХाрд░
(D) рдЬौрдирдкुрд░ рд╕рд░рдХाрд░
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рд╕рд░рдХाрд░
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдк्рд░рд╢्рди рдоें рджिрдП рдЧрдП рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡िрднाрдЬрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдмрд╕्рддी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ 'рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рд╕рд░рдХाрд░' (Gorakhpur Sarkar) рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдеा।
рдк्рд░рд╢्рди 84:
рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдорд╣ाрдХाрд╡्рдп ‘рд░ाрдо рдХी рд╢рдХ्рддि рдкूрдЬा’, рдЬो рдЕрдкрдиी рдЙрджाрдд्рдд рд╢ैрд▓ी рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рддीрд╡्рд░рддा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै, рдХिрд╕ рдЫाрдпाрд╡ाрджी рдХрд╡ि рдиे рд▓िрдЦा рдеा?
(A) рдЧрдЬाрдирди рдоाрдзрд╡
(B) рдХेрджाрд░рдиाрде рд╕िंрд╣
(C) рд╕ूрд░्рдпрдХांрдд рдд्рд░िрдкाрдаी
(D) рд╕ुрдоिрдд्рд░ाрдиंрджрди рдкंрдд
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рд╕ूрд░्рдпрдХांрдд рдд्рд░िрдкाрдаी
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): ‘рд░ाрдо рдХी рд╢рдХ्рддि рдкूрдЬा’ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣िंрджी рдХрд╡ि рд╕ूрд░्рдпрдХांрдд рдд्рд░िрдкाрдаी ‘рдиिрд░ाрд▓ा’ рдХी рд░рдЪрдиा рд╣ै। рд╡े рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЫाрдпाрд╡ाрджी рдХрд╡ि рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 85:
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी ‘рдПрдХ рдЬिрд▓ा рдПрдХ рдЙрдд्рдкाрдж’ (ODOP) рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЬिрд▓ों (рд╕ूрдЪी-I) рдХो рдЙрдирдХे рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЙрдд्рдкाрджों (рд╕ूрдЪी-II) рд╕े рд╕ुрдоेрд▓िрдд рдХीрдЬिрдП:
рд╕ूрдЪी-I — рдЬिрд▓ा
a. рдмрджाрдпूँ
b. рдЕрдпोрдз्рдпा
c. рдмрд▓िрдпा
d. рдмाँрджा
рд╕ूрдЪी-II — рдЙрдд्рдкाрдж
i. рдЬрд░ी рдЬрд░рджोрдЬी
ii. рдЧुрдб़
iii. рдмिंрджी (рдЯिрдХुрд▓ी)
iv. рд╢рдЬрд░ рдкрдд्рдерд░ рд╢िрд▓्рдк
рдХूрдЯ:
(A) a-ii, b-iii, c-iv, d-i
(B) a-iii, b-iv, c-i, d-ii
(C) a-i, b-ii, c-iii, d-iv
(D) a-iv, b-i, c-ii, d-iii
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) a-i, b-ii, c-iii, d-iv
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рд╕рд╣ी рдоिрд▓ाрди рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:
рдмрджाрдпूँ → рдЬрд░ी рдЬрд░рджोрдЬी
рдЕрдпोрдз्рдпा → рдЧुрдб़
рдмрд▓िрдпा → рдмिंрджी (рдЯिрдХुрд▓ी)
рдмाँрджा → рд╢рдЬрд░ рдкрдд्рдерд░ рд╢िрд▓्рдк
рдк्рд░рд╢्рди 86:
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рд╕्рдеिрдд рдИрдХो-рдЯूрд░िрдЬ्рдо рдЧंрддрд╡्рдп ‘рдЪुрдХा рдмीрдЪ’ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै?
(A) рджुрдзрд╡ा рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡
(B) рд░ाрдиीрдкुрд░ рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡
(C) рдЕрдоाрдирдЧрдв़ рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡
(D) рдкीрд▓ीрднीрдд рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рдкीрд▓ीрднीрдд рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдЪुрдХा рдмीрдЪ (Chuka Beach) рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдкीрд▓ीрднीрдд рдЯाрдЗрдЧрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡ (Pilibhit Tiger Reserve) рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз eco-tourism destination рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 87:
рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рдХाрд╢ी рд╡िрдж्рдпाрдкीрда, рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдХौрди рдеे?
(A) рдкं. рдорджрди рдоोрд╣рди рдоाрд▓рд╡ीрдп
(B) рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी
(C) рдЖрдЪाрд░्рдп рдирд░ेंрдж्рд░ рджेрд╡
(D) рдмाрдмू рд╢िрд╡ рдк्рд░рд╕ाрдж рдЧुрдк्рдд
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рдмाрдмू рд╢िрд╡ рдк्рд░рд╕ाрдж рдЧुрдк्рдд
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рдХाрд╢ी рд╡िрдж्рдпाрдкीрда (Mahatma Gandhi Kashi Vidyapith) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдоें рдмाрдмू рд╢िрд╡ рдк्рд░рд╕ाрдж рдЧुрдк्рдд рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рднूрдоिрдХा рдеी।
рдк्рд░рд╢्рди 88:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ा рдШрдЯрдХ рд╕рдордЧ्рд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдпोрдЬрдиा рдоें рд╡िрд▓ीрди рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
(A) рд╕рд░्рд╡ рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрднिрдпाрди
(B) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдз्рдпрдоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрднिрдпाрди
(C) рдЯीрдЪрд░ рдПрдЬुрдХेрд╢рди (рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╢िрдХ्рд╖ा)
(D) рдордз्рдпाрд╣्рди рднोрдЬрди рдпोрдЬрдиा (рдоिрдб-рдбे рдоीрд▓ рд╕्рдХीрдо)
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рдордз्рдпाрд╣्рди рднोрдЬрди рдпोрдЬрдиा
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рд╕рдордЧ्рд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдпोрдЬрдиा (Samagra Shiksha Scheme) рдоें рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рд╕рд░्рд╡ рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрднिрдпाрди, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдз्рдпрдоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрднिрдпाрди рдФрд░ рдЯीрдЪрд░ рдПрдЬुрдХेрд╢рди рдХो рд╕рдоाрд╣िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। 'рдордз्рдпाрд╣्рди рднोрдЬрди рдпोрдЬрдиा' (Mid-Day Meal Scheme) рдЗрд╕рдоें рд╡िрд▓рдпिрдд рдШрдЯрдХ рдирд╣ीं рдеी।
рдк्рд░рд╢्рди 89:
рдЬ्рдЮाрдиोрджрдп рдХे рдмाрдж рдЧौрддрдо рдмुрдж्рдз рдиे рдЕрдкрдиा рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓ा рдЙрдкрджेрд╢ рдХрд╣ाँ рджिрдпा рдеा?
(A) рд╕ाрд░рдиाрде
(B) рдХौрд╢ाрдо्рдмी
(C) рдХुрд╢ीрдирдЧрд░
(D) рд╢्рд░ाрд╡рд╕्рддी
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рд╕ाрд░рдиाрде
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рддि рдХे рдмाрдж рдорд╣ाрдд्рдоा рдмुрдж्рдз рдиे рдЕрдкрдиा рдк्рд░рдердо рдЙрдкрджेрд╢ рд╕ाрд░рдиाрде рдоें рджिрдпा рдеा। рдмौрдж्рдз рдЧ्рд░ंрдеों рдоें рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдХो 'рдзрд░्рдордЪрдХ्рд░ рдк्рд░рд╡рд░्рддрди' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 90:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рдХृрддि рдоें рдЪिрдд्рд░рдХूрдЯ рдХो ‘рд░ाрдордЧिрд░ि’ рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै?
(A) рдХुрдоाрд░рд╕ंрднрд╡
(B) рдмृрд╣рдд् рд░ाрдоाрдпрдг
(C) рдоेрдШрджूрдд
(D) рд░рдШुрд╡ंрд╢
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдоेрдШрджूрдд
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдХाрд▓िрджाрд╕ рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд░рдЪрдиा ‘рдоेрдШрджूрдд’ рдоें рд░ाрдордЧिрд░ि рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै, рдЬिрд╕े рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рдЪिрдд्рд░рдХूрдЯ рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 91:
рдХिрд╕ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрди рдиे рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдиिрдЧрдо (UPBSN) рдХे рд╕ाрде рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХिрдпा рд╣ै?
(A) рдпूрд░ोрдкिрдпрди рдЗрди्рд╡ेрд╕्рдЯрдоेंрдЯ рдмैंрдХ
(B) рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ
(C) рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоुрдж्рд░ा рдХोрд╖
(D) рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ (World Bank) рдиे рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдиिрдЧрдо (UPBSN) рдХे рд╕ाрде land reclamation projects (рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं) рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХिрдпा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 92:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рд╣ॉрдХी рдЦिрд▓ाрдб़ी рдХा рдЬрди्рдо рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдпाрдЧрд░ाрдЬ (рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж) рдоें рд╣ुрдЖ рдеा?
(A) рдоेрдЬрд░ рдз्рдпाрди рдЪंрдж
(B) рд▓рд▓िрдд рдЙрдкाрдз्рдпाрдп
(C) рд╕ैрдпрдж рдЕрд▓ी
(D) рдоोрд╣рдо्рдордж рд╢ाрд╣िрдж
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдоेрдЬрд░ рдз्рдпाрди рдЪंрдж
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рднाрд░рддीрдп рд╣ॉрдХी рдЦिрд▓ाрдб़ी рдоेрдЬрд░ рдз्рдпाрдирдЪंрдж (Major Dhyan Chand) рдХा рдЬрди्рдо рдк्рд░рдпाрдЧрд░ाрдЬ (рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж) рдоें рд╣ुрдЖ рдеा। рдЙрди्рд╣ें 'рд╣ॉрдХी рдХा рдЬाрджूрдЧрд░' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 93:
рдЧुрдк्рдд рд╢ाрд╕рди рдХे рдкрддрди рдХे рдмाрдж, рдХрди्рдиौрдЬ рдХो рдЕрдкрдиी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрдиाрдХрд░ рдХिрд╕ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХा рдЙрджрдп рд╣ुрдЖ?
(A) рдкाрд▓
(B) рдоौрдЦрд░ि
(C) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдХूрдЯ
(D) рдЪाрд▓ुрдХ्рдп
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдоौрдЦрд░ि
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдкрддрди рдХे рдмाрдж рдоौрдЦрд░िрдпों (Maukharis) рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдмрдв़ा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрди्рдиौрдЬ рдХो рдЕрдкрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдХेंрдж्рд░ рдПрд╡ं рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрдиाрдпा।
рдк्рд░рд╢्рди 94:
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें ‘рдПрдХ рдкेрдб़ рдоाँ рдХे рдиाрдо’ рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг рдорд╣ाрдпрдЬ्рдЮ — 2026 рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХिрд╕ाрдиों рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХ्рдпा рд╡िрддрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा?
(A) рдЬैрд╡िрдХ рдХृрд╖ि рдк्рд░рдоाрдг-рдкрдд्рд░
(B) рдХाрд░्рдмрди рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдк्рд░рдоाрдг-рдкрдд्рд░
(C) рдИ-рд╢्рд░рдо рдХाрд░्рдб
(D) рдоृрджा рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХाрд░्рдб
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдХाрд░्рдмрди рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдк्рд░рдоाрдг-рдкрдд्рд░
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): PDF рдХी Answer Key рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЗрд╕ рдорд╣ाрдпрдЬ्рдЮ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХिрд╕ाрдиों рдХो 'рдХाрд░्рдмрди рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдк्рд░рдоाрдг-рдкрдд्рд░' (Carbon Credit Certificates) рд╡िрддрд░िрдд рдХिрдП рдЧрдП рдеे।
рдк्рд░рд╢्рди 95:
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рд╕्рдеिрдд рдХौрди-рд╕ा рд╕्рдоाрд░рдХ рдЗрд╕्рддांрдмुрд▓ рдХे ‘рд╕рдм्рд▓ाрдЗрдо рдкोрд░्рдЯे’ (рдмाрдм-рдП-рд╣ुрдоाрдпूँ) рдХी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ै?
(A) рдЭाँрд╕ी рдХिрд▓ा
(B) рд░ूрдоी рджрд░рд╡ाрдЬा
(C) рдмрдб़ा рдЗрдоाрдордмाрдб़ा
(D) рдЖрдЧрд░ा рдХिрд▓ा
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рд░ूрдоी рджрд░рд╡ाрдЬा
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рд▓рдЦрдирдК рдоें рд╕्рдеिрдд рд░ूрдоी рджрд░рд╡ाрдЬा (Rumi Darwaza) рдХी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╢ैрд▓ी рдоें Ottoman/Turkish рд╡ाрд╕्рддु рдХрд▓ा рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рджेрдЦा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕े рдЗрд╕्рддांрдмुрд▓ рдХे 'рд╕рдм्рд▓ाрдЗрдо рдкोрд░्рдЯे' рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 96:
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд╕्рдХूрд▓ों рдФрд░ рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдоें рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2026 рдоें рдХौрди-рд╕ी рдкрд╣рд▓ рд╢ुрд░ू рдХी рдЧрдИ рдеी?
(A) рдЕрдЯрд▓ рднूрдЬрд▓ рдпोрдЬрдиा
(B) рдЬрд▓ рдкрдЦрд╡ाрдб़ा
(C) рдоिрд╢рди рдЕрдоृрдд рд╕рд░ोрд╡рд░
(D) рдирдоाрдоि рдЧंрдЧे рдоिрд╢рди
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдЬрд▓ рдкрдЦрд╡ाрдб़ा
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдк्рд░рд╢्рди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕्рдХूрд▓ों рдФрд░ рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों (educational institutions) рдоें рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा (water conservation awareness) рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП 'рдЬрд▓ рдкрдЦрд╡ाрдб़ा' рдкрд╣рд▓ рд╢ुрд░ू рдХी рдЧрдИ рдеी।
рдк्рд░рд╢्рди 97:
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдмрд▓рд░ाрдордкुрд░, рдЧोंрдбा, рдмрд╣рд░ाрдЗрдЪ рдФрд░ рд╢्рд░ाрд╡рд╕्рддी рдЬिрд▓े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХिрд╕ рдоंрдбрд▓ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрддे рд╣ैं?
(A) рдЪिрдд्рд░рдХूрдЯ
(B) рдЭाँрд╕ी
(C) рдЧोрд░рдЦрдкुрд░
(D) рджेрд╡ीрдкाрдЯрди
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (D) рджेрд╡ीрдкाрдЯрди
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рджेрд╡ीрдкाрдЯрди рдоंрдбрд▓ (Devi Patan Division) рдоें рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЪाрд░ рдЬिрд▓े рдЖрддे рд╣ैं: рдмрд▓рд░ाрдордкुрд░, рдЧोंрдбा, рдмрд╣рд░ाрдЗрдЪ рдФрд░ рд╢्рд░ाрд╡рд╕्рддी। рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдЧोंрдбा рдоें рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 98:
рд╕ूрдЪी-I рдХो рд╕ूрдЪी-II рд╕े рд╕ुрдоेрд▓िрдд рдХीрдЬिрдП рдФрд░ рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдХूрдЯ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдЪुрдиिрдП।
рд╕ूрдЪी-I — рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╡िрдЬेрддा
a. рдЖрд╢ुрддोрд╖ рд╢рд░्рдоा
b. рд╕ोрдиिрдпा рдиिрдд्рдпाрдиंрдж
c. рд╣ृрджрдп рдиाрд░ाрдпрдг рджीрдХ्рд╖िрдд
d. рд╢्рд░ी рдиाрд░ाрдпрдг (рднुрд▓рдИ рднाрдИ)
рд╕ूрдЪी-II — рдХ्рд╖ेрдд्рд░
i. рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा
ii. рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдоाрдорд▓े
iii. рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ
iv. рдЪिрдХिрдд्рд╕ा
рдХूрдЯ:
(A) a-iv, b-i, c-ii, d-iii
(B) a-iii, b-iv, c-i, d-ii
(C) a-i, b-iii, c-iv, d-ii
(D) a-ii, b-iv, c-iii, d-i
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) a-iii, b-iv, c-i, d-ii
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рд╕рд╣ी рдоिрд▓ाрди рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:
рдЖрд╢ुрддोрд╖ рд╢рд░्рдоा → рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ
рд╕ोрдиिрдпा рдиिрдд्рдпाрдиंрдж → рдЪिрдХिрдд्рд╕ा
рд╣ृрджрдп рдиाрд░ाрдпрдг рджीрдХ्рд╖िрдд → рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा
рд╢्рд░ी рдиाрд░ाрдпрдг (рднुрд▓рдИ рднाрдИ) → рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдоाрдорд▓े
рдк्рд░рд╢्рди 99:
рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ी рдпोрдЬрдиा рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे ‘рдиंрдж рдмाрдмा рджुрдЧ्рдз рдоिрд╢рди’ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै?
(A) рдХाрдордзेрдиु рдбेрдпрд░ी рдпोрдЬрдиा
(B) рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдкрд╢ुрдкाрд▓рдХ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдпोрдЬрдиा
(C) рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕्рд╡рджेрд╢ी рдЧौ-рд╕ंрд╡рд░्рдзрди рдпोрдЬрдиा
(D) рдиंрджिрдиी рдХृрд╖рдХ рд╕рдоृрдж्рдзि рдпोрдЬрдиा
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдХाрдордзेрдиु рдбेрдпрд░ी рдпोрдЬрдиा
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): PDF рдоें highlighted answer 'рдХाрдордзेрдиु рдбेрдпрд░ी рдпोрдЬрдиा' рд╣ै। рджिрдП рдЧрдП рдк्рд░рд╢्рди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा 'рдиंрдж рдмाрдмा рджुрдЧ्рдз рдоिрд╢рди' (Nand Baba Milk Mission) рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 100:
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдмोрд▓ी рдХो рднाрд╖ाрдИ рд░ूрдк рд╕े ‘рдЙ-рдХाрд░ рдмрд╣ुрд▓ा’ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡рд░्рдЧीрдХृрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдоें ‘рдЙ’ рдз्рд╡рдиि рдкрд░ рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд╢рдм्рджों рдХा рд╡्рдпाрдХрд░рдгिрдХ рдк्рд░рдпोрдЧ рдк्рд░рдоुрдЦрддा рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै?
(A) рдЕрд╡рдзी
(B) рдмुंрджेрд▓ी
(C) рдм्рд░рдЬрднाрд╖ा
(D) рдЦрдб़ी рдмोрд▓ी
(E) рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдЕрд╡рдзी
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рдк्рд░рд╢्рди рдоें рд╡рд░्рдгिрдд ‘рдЙ-рдХाрд░ рдмрд╣ुрд▓ा’ рднाрд╖ाрдИ рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдЕрд╡рдзी рд╣ै। рдЗрд╕ рдмोрд▓ी рдоें рд╢рдм्рджों рдХे рдЕंрдд рдоें рдк्рд░ाрдпः 'рдЙ' рдз्рд╡рдиि рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдЕрдзिрдХ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддा рд╣ै।
UPSSSC Lower PCS Exam Analysis 2026: Check Difficulty Level, Good Attempts and Paper Review
UPSSSC Lower PCS Exam Analysis 2026: The UPSSSC Lower PCSMains Exam 2026 was conducted on August 23, 2026 in a single shift. Candidates who appeared in the exam can now check the detailed exam analysis, including section wise difficulty level, overall difficulty, good attempts and more details from this article
Key points
The UPSSSC Lower PCS Mains exam was successfully conducted on August 23, 2026.
The recruitment drive aims to fill 2,587 vacancies for various posts.
Initial candidate feedback reported the exam's overall difficulty as moderate.
UPSSSC Lower PCS Exam Analysis 2026: Check Difficulty Level, Good Attempts and Paper Review
UPSSSC Lower PCS Exam Analysis 2026: The UPSSSC Lower PCSMains Exam 2026 was conducted on August 23, 2026 in a single shift. Candidates who appeared in the exam can now check the detailed exam analysis, including section wise difficulty level, overall difficulty, good attempts and more details from this article.
Key Details -
The UPSSSC Lower PCS Mains exam was successfully conducted on August 23, 2026.
The recruitment drive aims to fill 2,587 vacancies for various posts.
Initial candidate feedback reported the exam's overall difficulty as moderate.
UPSSSC Lower PCS Exam Analysis 2026: The Uttar Pradesh Subordinate Services Selection Commission (UPSSSC) successfully conducted the Lower Provincial Civil Services (PCS) Mains written examination today August 23, 2026 (Sunday). The examination was held across 12 districts at 229 exam centres. The test was conducted in a single shift from 10:00 AM to 12:00 PM. The exam was conducted in offline pen and paper mode and it consisted of 100 questions from subjects including General Studies and core subjects, Data Interpretation, General Hindi, Computer and Information Technology and General Information related to Uttar Pradesh. Through this recruitment drive the commission aims to fill a total of 2,587 vacancies for various posts including Auditor, Amin, Executive Officer and others.
In this article we have provided you with the detailed exam analysis for the mains examination conducted on August 23, 2026 including the section wise paper review, overall difficulty level, expected good attempts based on initial candidate feedback.
Candidates were given 2 hours to complete the examination. As per the official exam pattern, 0.25 marks are deducted for each incorrect answer. Check the detailed exam pattern in the table below
Check the difficulty level of the exam given in the table below.
❓ Frequently Asked Questions (FAQs)
Q1. UPSSSC Lower PCS 2026 рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХрдм рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ुрдИ?
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा 23 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рдХो рд╕ुрдмрд╣ 10:00 рдмрдЬे рд╕े 12:00 рдмрдЬे рдХे рдмीрдЪ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЧрдИ।
Q2. рдХ्рдпा UPSSSC Lower PCS рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рдЕंрдХрди (Negative Marking) рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ाँ, рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЧрд▓рдд рдЙрдд्рддрд░ рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдЕंрдХ рдХा 1/4 рднाрдЧ (25%) рдХाрдЯा рдЬाрддा рд╣ै।
Q3. UPSSSC Lower PCS 2026 рдХी рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЙрдд्рддрд░ рдХुंрдЬी рдХрдм рдЬाрд░ी рд╣ोрдЧी?
рдЙрдд्рддрд░: рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдк्рд░ोрд╡िрдЬрдирд▓ рдЖंрд╕рд░ рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╕ंрдкрди्рди рд╣ोрдиे рдХे 48 рд╕े 72 рдШंрдЯों рдХे рднीрддрд░ upsssc.gov.in рдкрд░ рдЬाрд░ी рдХрд░ рджी рдЬाрддी рд╣ै।
No comments yet — be the first
Open Comments →
